Shloka 43
Kailāsa-darśana, Badarī-vāsa, and Sarasvatī–Dvaitavana Transition (कैलासदर्शन–बदरीवास–सरस्वतीद्वैतवनगमनम्)
लेलिहानैर्महानागै: कृतचीरममित्रहन् (भक्तानुकम्पिनं देवं नागयज्ञोपवीतिनम् ।) विभीस्ततस्तदस्त्र॑ तु घोरं रौद्रं सनातनम्,शत्रुदमन नरेश! लपलपाती जीभवाले बड़े-बड़े नाग उन दिव्य पुरुषके लिये चीर (वस्त्र) बने हुए थे। भक्तोंपर अनुग्रह करनेवाले उन महादेवजीने सर्पोंका ही यज्ञोपवीत धारण कर रखा था। उनके दर्शनसे मेरा सारा भय जाता रहा। भरतश्रेष्ठ! फिर तो मैंने उस भयंकर एवं सनातन पाशुपतास्त्रको गाण्डीव धनुषपर संयोजित करके अमित तेजस्वी त्रिनेत्रधारी भगवान् शंकरको नमस्कार किया और उन दाननवेन्द्रोंके विनाशके लिये उनपर चला दिया। उस अस्त्रके छूटते ही उससे सहस्रों रूप प्रकट हो गये
lelihānaiḥ mahānāgaiḥ kṛtacīram amitrahan (bhaktānukampinaṃ devaṃ nāgayajñopavītinam) vibhīḥ tataḥ tad astraṃ tu ghoraṃ raudraṃ sanātanam, śatrudamana nareśa!
قال أرجونا: «يا قاتلَ الأعداء! كانت الأفاعي العظام، بألسنةٍ تلتهم الهواء، هي ثياب ذلك الربّ الإلهي؛ ومن رأفته بالعبّاد اتخذ الأفاعي نفسها خيطًا مقدّسًا (yajñopavīta). وبمجرد أن رأيته زال عني كل خوف. ثم، أيها الملكُ القامعُ للأعداء، ركّبتُ على قوس غانديفا (Gāṇḍīva) ذلك السلاح الرهيب، المولود من رودرا والخالد: باشوباتا (Pāśupata). وبعد أن سجدتُ للربّ شانكرا (Śaṅkara) ذي العيون الثلاث، المتلألئ إشعاعًا لا يُحدّ، أطلقتُه لإهلاك سادة الدانافا. وما إن انطلق السلاح حتى تجلّى في آلاف الصور.»
अजुन उवाच
Educational Q&A
The passage highlights how devotion and direct encounter with the divine transform fear into steadiness. It also implies an ethical restraint: even the most terrible power (the Pāśupata weapon) is to be invoked only with reverence and for a righteous purpose, not from anger or vanity.
Arjuna describes seeing Śiva in a terrifying yet protective form—serpents as garments and sacred thread. Reassured by the vision, he prepares and releases the Pāśupata weapon from the Gāṇḍīva, after bowing to Śiva, aiming it against powerful Dānava foes; the weapon manifests in countless forms as it is discharged.