Previous Verse
Next Verse

Shloka 10

Kṛṣṇasya asāṃnidhya-kāraṇaṃ — Śālva–Soubha-vṛttāntaḥ

Why Kṛṣṇa was absent; the Śālva and Saubha account

पुरुषै: कुरुशार्टूल समर्थ: प्रतिवारणे । अतिख्यातकुलै वीरिवदृष्टवीर्यश्व संयुगे,भरतकुलभूषण! शास्त्रोक्त विधिसे द्वारकापुरीको रक्षाके सभी उत्तम उपायोंसे सम्पन्न किया गया था। कुरुश्रेष्ठ! शत्रुओंका सामना करनेमें समर्थ गद, साम्ब और उद्धव आदि अनेक वीर पुरुष नाना प्रकारके बहुसंख्यक रथोंद्वारा पुरीकी रक्षामें दत्तचित थे। जो अत्यन्त विख्यात कुलोंमें उत्पन्न थे तथा युद्धके अवसरोंपर जिनके बल-वीर्यका परिचय मिल चुका था, ऐसे वीर रक्षक मध्यम गुल्म (नगरके मध्यवर्ती दुर्ग)-में स्थित हो पुरीकी पूर्णतः रक्षा कर रहे थे। सबको प्रमादसे बचानेवाले उग्रसेन और उद्धव आदिने शत्रुओंके गुल्मोंको नष्ट करनेकी शक्ति रखनेवाले घुड़सवारोंके हाथमें झंडे देकर समूचे नगरमें यह घोषणा करा दी थी कि किसीको भी मद्यपान नहीं करना चाहिये

puruṣaiḥ kuruśārṭūla samarthaḥ prativāraṇe | atikhyātakulair vīrair iva dṛṣṭavīryaśva saṃyuge bharatakula-bhūṣaṇa | śāstroktavidhinā dvārakāpurī ko rakṣakaiḥ sarvottamopāyaiḥ sampannīkṛtā āsīt | kuruśreṣṭha śatrūṇāṃ samāgamaṃ prati samarthā gadāḥ sāmba uddhava-ādayo 'nekā vīrā nānāprakārair bahusaṅkhyair rathaiḥ purīrakṣaṇe dattacittāḥ | ye 'tyantavikhyātakuleṣu jātāḥ tathā yuddhakāleṣu yeṣāṃ bala-vīrya-paricayo labdhaḥ te vīrarakṣakā madhyamagulme sthitvā purīṃ samantataḥ parirakṣanti | sarvān apramādārthaṃ ugrasenoddhavādayaḥ śatrugulmavināśaśaktān aśvārūḍhān dhvajahastān kṛtvā nagare sarvatra ghoṣayām āsuḥ—na kaścid api madyaṃ pibet iti ||

قال فايُو: «يا نمرَ الكورو، يا زينةَ سلالةِ بهاراتا! لقد أُحكِمَتْ حمايةُ دُوارَكا وفق أحكام السياسة والشرع المقدّس، وزُوِّدَتْ بكل وسيلةٍ ممتازةٍ للدفاع. وكان أبطالٌ كثيرون—غَدَا وسامبا وأُدْدهافا وغيرهم—قادرين على لقاء العدو، قد ثبّتوا عقولهم على حراسة المدينة بعرباتٍ كثيرةٍ شتّى الأنواع. وُلدوا في بيوتٍ ذائعة الصيت، وقد بُرهنَتْ قوّتهم وبأسُهم في ساحات القتال، فاتخذوا مواقعهم في التحصين الأوسط وحموا المدينة من كل جانب. ولئلا يقع الناس في الغفلة، جعل أُغْرَسينا وأُدْدهافا وسائرهم فرسانًا قادرين على تمزيق صفوف العدو يحملون الرايات ويطوفون المدينة كلّها، مُعلنين ألا يشرب أحدٌ شرابًا مُسكِرًا.»

पुरुषैःby men/warriors
पुरुषैः:
Karana
TypeNoun
Rootपुरुष
FormMasculine, Instrumental, Plural
कुरुशार्दूलO tiger among the Kurus
कुरुशार्दूल:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुरु-शार्दूल
FormMasculine, Vocative, Singular
समर्थःcapable
समर्थः:
Karta
TypeAdjective
Rootसमर्थ
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रतिवारणेin repelling (the enemy)
प्रतिवारणे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootप्रतिवारण
FormNeuter, Locative, Singular
अतिख्यातकुलैःby those of very renowned families
अतिख्यातकुलैः:
Karana
TypeAdjective
Rootअति-ख्यात-कुल
FormMasculine, Instrumental, Plural
वीरैःby heroes
वीरैः:
Karana
TypeNoun
Rootवीर
FormMasculine, Instrumental, Plural
वदृष्टवीर्यैःwhose valor had been seen/proved
वदृष्टवीर्यैः:
Karana
TypeAdjective
Rootव(ि)-दृष्ट-वीर्य
FormMasculine, Instrumental, Plural
अश्वैःwith horses
अश्वैः:
Karana
TypeNoun
Rootअश्व
FormMasculine, Instrumental, Plural
संयुगेin battle
संयुगे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसंयुग
FormMasculine, Locative, Singular
भरतकुलभूषणO ornament of the Bharata lineage
भरतकुलभूषण:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभरत-कुल-भूषण
FormMasculine, Vocative, Singular

वायुदेव उवाच

वायुदेव (Vāyu)
कुरुशार्टूल (addressed Kuru hero)
भरतकुल (Bharata lineage)
द्वारका (Dvārakā)
गद (Gadā)
साम्ब (Sāmba)
उद्धव (Uddhava)
उग्रसेन (Ugrasena)
रथ (chariots)
अश्वारूढ (horsemen)
ध्वज (banners/standards)
गुल्म / मध्यम गुल्म (garrison/central fortification)

Educational Q&A

Effective protection of a community requires śāstra-guided planning, proven leadership, and strict discipline. The ban on intoxicants highlights apramāda (vigilance): moral self-control is treated as a strategic necessity, not merely a private virtue.

Vāyu describes how Dvārakā was organized for defense: elite, battle-tested warriors (including Gadā, Sāmba, and Uddhava) guard the city with chariot forces from key fortified positions, while Ugrasena and Uddhava enforce readiness by publicly announcing a prohibition on drinking.