Shloka 46

Adhyāya 136: Yavakrī–Bharadvāja Saṃvāda and the Bāladhī–Dhanuṣākṣa Gāthā

Arrogance, Boons, and Nimitta

Devanagari script

स पुत्रशोकादुद्धिग्नस्तपस्तेपे सुदुष्करम्‌ । भवेन्मम सुतोअमर्त्य इति तं लब्धवांक्ष सः,उन्होंने पुत्रशोकसे संतप्त होकर अत्यन्त कठोर तपस्या की। तपस्याका उद्देश्य यह था कि मुझे देवोपम पुत्र प्राप्त हो। अपनी उस अभिलाषाके अनुसार बालधिको एक पुत्र प्राप्त हुआ

Translation

وقد اضطرب من لوعة فقد الابن، فقام برياضةٍ شديدةٍ بالغة العسر، وكان مقصده: «ليكن لي ابنٌ كالإلهة، لا يذوق الفناء». فوافقته أمنيته، ورُزق بالَذِي ابنًا.

Word by Word

सःhe

पुत्रशोकात्from grief for (his) son

उद्धिग्नःdistressed, agitated

तपःausterity, penance

तेपेperformed (austerity)

सुदुष्करम्very difficult (to do)

भवेत्may there be / should be

ममof me, my

सुतःson

अमर्त्यःimmortal; godlike

इतिthus

तम्that (wish/boon) / him

लब्धवान्having obtained

अङ्क्षःdesire, wish

सःhe

Speaker

भरद्वाज उवाच

Character Dynamics

Dharma Sankata (Moral Dilemma)

War Context

Verse Rasa (Emotional Essence)

Philosophical Teaching

Political Layer

Geographic Context

Cross References

Meter (Chandas)

Sandhi Notes