Shloka 41
Adhyāya 136: Yavakrī–Bharadvāja Saṃvāda and the Bāladhī–Dhanuṣākṣa Gāthā
Arrogance, Boons, and Nimitta
लोगश उवाच तस्मै प्रादाद् वरानिन्द्र उक्तवान् यान् महातपा: । प्रतिभास्यन्ति ते वेदा: पित्रा सह यथेप्सिता:,लोमशजी कहते हैं--राजन्! तब इन्द्रने महातपस्वी यवक्रीतके कथनानुसार उन्हें वर देते हुए कहा--“यवक्रीत! तुम्हारे पितासहित तुम्हें वेदोंका यथेष्ट ज्ञान प्राप्त हो जायगा। साथ ही और भी जो तुम्हारी कामना हो, वह पूर्ण हो जायगी। अब तुम तपस्या छोड़कर अपने आश्रमको लौट जाओ।' इस प्रकार पूर्णकाम होकर, यवक्रीत अपने पिताके पास गये और इस प्रकार बोले
lomaśa uvāca: tasmai prādād varān indra uktavān yān mahātapāḥ | pratibhāsyanti te vedāḥ pitrā saha yathepsitāḥ ||
قال لوماشَا: عندئذٍ منح إندرا لذلك الزاهدِ العظيم ما طلبه من نِعَم، وقال: «يا يَفَكْرِيتا! ستتجلّى لك الفيدا، مع أبيك، على الوجه الذي تشتهي. وفوق ذلك، فكلُّ ما تتمنّاه من سواه سيُقضى لك. والآن اترك هذه التقشُّفات وارجع إلى أشرمك.» وهكذا، وقد بلغ غايته، مضى يَفَكْرِيتا إلى أبيه وتكلّم على ذلك النحو.
लोगश उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that spiritual effort (tapas) can lead to the fulfillment of aims, but the highest boon is right knowledge (the Vedas). It also implies an ethical caution: once the purpose is achieved, one should return to one’s proper station and duties rather than remain attached to austerity as an end in itself.
Lomaśa narrates that Indra, pleased with Yavakrīta’s austerities, grants him the requested boons—especially the desired access to Vedic knowledge along with his father—and instructs him to stop the penance and return to his hermitage. Yavakrīta, now successful, goes back to his father to report what occurred.