Shloka 81
Kirmīra-rākṣasa-saṃgamaḥ (Encounter and Slaying of Kirmīra) | किर्मीरेण सह भीमसेनसमागमः
Devanagari script
तज्जीर्णमविकारेण सहान्नेन जनार्दन । सशेषत्वान्महाबाहो भीमस्य पुरुषोत्तम,महाबाहु नरश्रेष्ठ जनार्दन! भीमसेनकी आयु शेष थी, इसीलिये वह घातक विष अन्नके साथ ही पच गया और उसने कोई विकार नहीं उत्पन्न किया (इस प्रकार उस दुर्योधनके अत्याचारोंको कहाँतक गिनाया जाय)
Translation
يا جاناردانا، يا عظيمَ الساعد! لما كانت بقيةُ عمرِ بهيما لم تنفد بعد، هُضِم ذلك السمّ القاتل مع الطعام من غير أن يُحدِث عِلّةً أو اضطراباً.
Word by Word
तत्that (poison/that thing)
तत्:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
जीर्णम्digested
जीर्णम्:
Karta
TypeAdjective
Rootजीर्ण (√जॄ/जॄण् 'to digest, to become digested')
FormNeuter, Nominative, Singular
अविकारेणwithout disorder; with no ill effect
अविकारेण:
Karana
TypeNoun
Rootअविकार
FormMasculine, Instrumental, Singular
सहtogether with
सह:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसह
अन्नेनwith food
अन्नेन:
Karana
TypeNoun
Rootअन्न
FormNeuter, Instrumental, Singular
जनार्दनO Janārdana (Krishna)
जनार्दन:
Adhikarana
TypeNoun (Proper/epithet)
Rootजनार्दन
FormMasculine, Vocative, Singular
सशेषत्वात्because of remaining (life); due to having residue left
सशेषत्वात्:
Apadana
TypeNoun (Abstract)
Rootस-शेष-त्व
FormNeuter, Ablative, Singular
महाबाहोO mighty-armed one
महाबाहो:
Adhikarana
TypeNoun (epithet)
Rootमहाबाहु
FormMasculine, Vocative, Singular
भीमस्यof Bhīma
भीमस्य:
Adhikarana
TypeNoun (Proper name)
Rootभीम
FormMasculine, Genitive, Singular
पुरुषोत्तमO best of men (supreme person)
पुरुषोत्तम:
Adhikarana
TypeNoun (epithet)
Rootपुरुषोत्तम
FormMasculine, Vocative, Singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes