Shloka 11
Ṛśyaśṛṅga’s Luring, Rainfall at Aṅga, and Reconciliation with Vibhāṇḍaka (ऋश्यशृङ्गोपाख्यानम्)
स लोमपाद: परिपूर्णकाम: सुतां ददावृष्यशृज्भाय शान्ताम् | क्रोधप्रतीकारकरं च चक्रे गाश्जैव मार्गेषु च कर्षणानि,लोमपादकी कामना पूरी हुई। उन्होंने प्रसन्न होकर अपनी पुत्री शान्ता ऋष्यशृंग मुनिको ब्याह दी। फिर विभाण्डक मुनिके क्रोधके निवारणका भी उपाय कर दिया। जिस रास्तेसे महर्षि आनेवाले थे, उसमें स्थान-स्थानपर बहुत-से गाय-बैल रखवा दिये और किसानोंद्वारा खेतोंकी जुताई आरम्भ करा दी
sa lomapādaḥ paripūrṇakāmaḥ sutāṁ dadāv ṛśyaśṛṅgāya śāntām | krodha-pratīkārakaraṁ ca cakre gāś caiva mārgeṣu ca karṣaṇāni ||
وهكذا، لما قُضيت رغبة الملك لوماپادا، زوّج ابنته شانتا للناسِك Ṛśyaśṛṅga مسرورًا. ثم دبّر أيضًا وسيلةً لدرء غضب الحكيم فيبهاندكا: فعلى الطرق التي سيقدم منها العرّاف العظيم، جعل الأبقار والثيران على مسافات، وأمر ببدء حراثة الحقول، لتبدو الأرض مُعتنىً بها وميمونة—تعويضًا ظاهريًا يراد به تهدئة ناسكٍ أُسيءَ إليه.
विभाण्डक उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a dharmic principle of reconciliation: when a powerful ascetic is offended, a ruler should not respond with force but with restitution and respectful appeasement. Ethical governance includes repairing harm, restoring auspicious order, and honoring the spiritual authority that safeguards societal well-being.
After Ṛśyaśṛṅga’s arrival and the fulfillment of Lomapāda’s aim, the king gives his daughter Śāntā to Ṛśyaśṛṅga in marriage. Anticipating Vibhaṇḍaka’s possible anger, Lomapāda arranges visible signs of prosperity and proper conduct—cattle placed along the route and active ploughing—so that the sage’s approach is met with an orderly, auspicious landscape meant to pacify him.