Shloka 5
Adhyāya 112: Ṛṣyaśṛṅga’s Description of an Exemplary Brahmacārī
Ascetic Presence and Vow-Practice
अन्यच्च तस्याद्धुतदर्शनीयं विकूजितं पादयो: सम्प्रभाति । पाण्योश्व तद्धत् स्वनवन्निबद्धौ कलापकावक्षमाला यथेयम्,उसकी अन्य सब बातें भी अद्भुत एवं दर्शनीय थीं। पैरोंमें (पायलकी) छम-छम ध्वनि बड़ी मधुर प्रतीत होती थी। इसी प्रकार हाथोंकी कलाइयोंमें मेरी इस रुद्राक्षकी मालाकी भाँति उसने दो कलापक (कंगन) बाँध रखे थे, उनसे भी बड़ी मधुर ध्वनि होती रहती थी
anyac ca tasyādbhuta-darśanīyaṁ vikūjitaṁ pādayoḥ samprabhāti | pāṇyoś ca taddhat svanavan-nibaddhau kalāpakāv akṣamālā yatheyam ||
وفوق ذلك، كان كلُّ ما فيها عجيبًا جديرًا بالنظر. وكان رنينُ ما في قدميها يصدح عذبًا، كأنه يعلن حضورها مع كل خطوة. وكذلك في معصميها شدّت سوارين يرنّان برفق—كهذا السِّبْحة من حبات الرودراكشا (rudrākṣa) على ذراعي. ويُبرز الوصف كيف يأسر الجمال الظاهر والزينةُ العقلَ، مُلمِّحًا إلى الحاجة الأخلاقية إلى ضبط النفس وحسن التمييز وسط إغواء الحواس.
ऋष्यशुड्र उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how sensory beauty—especially sound and ornament—can strongly attract attention. In the broader ethical frame of the Vana Parva, it points toward the need for restraint (dama) and discernment (viveka) so that one is not led away from dharma by mere external allure.
The speaker continues describing a woman’s striking appearance. He notes the sweet chiming of her anklets and the gentle sound of her wrist-ornaments, comparing the bracelets to his own bead-rosary (akṣamālā), emphasizing the vivid, almost mesmerizing sensory details.