Shloka 21
सगरोपाख्यानम् — कपिलकोपः, अंशुमतः विनयः, तथा भगीरथपरम्परा
Sagara Upākhyāna: Kapila’s Wrath, Aṃśumān’s Reverence, and the Bhāgīratha Line
अथान्तरिक्षाच्छुश्राव वाचं गम्भीरनि:स्वनाम् । राजन् मा साहसं कार्षी: पुत्रान् न त्यक्तुमहसि,इसी समय आकाशसे एक गम्भीर वाणी सुनायी दी--'“राजन्! ऐसा दुःसाहस न करो। अपने इन पुत्रोंका त्याग करना तुम्हारे लिये उचित नहीं है। इस तूँबीमें से एक-एक बीजको निकालकर घीसे भरे हुए गरम घड़ोंमें अलग-अलग रक््खो और यत्नपूर्वक इन सबकी रक्षा करो
athāntarikṣāc chuśrāva vācaṃ gambhīra-niḥsvanām | rājan mā sāhasaṃ kārṣīḥ putrān na tyaktum arhasi |
ثم سُمِع من السماء صوتٌ عميقٌ جهوريّ: «أيها الملك، لا تُقدِم على هذا الطيش. لا يَحسُن بك أن تهجر أبناءك». وكانت تلك الكلمة كابحاً أخلاقياً لفعلٍ تدفع إليه الكآبة واليأس، تحثّ الملك على القيام بواجب الحماية لا على الاستسلام للخوف أو لتركٍ متعجّل.
लोगश उवाच
Educational Q&A
A king (or any guardian) should not act out of panic or despair; abandoning one’s dependents is adharma. The verse frames self-control and protective responsibility as ethical imperatives, reinforced by a divine admonition.
At a critical moment, a deep voice from the sky intervenes, addressing the king directly and forbidding a reckless decision—specifically, the abandonment of his sons—thereby redirecting the story toward preservation and duty.