Shloka 19
सगरोपाख्यानम् — कपिलकोपः, अंशुमतः विनयः, तथा भगीरथपरम्परा
Sagara Upākhyāna: Kapila’s Wrath, Aṃśumān’s Reverence, and the Bhāgīratha Line
वैदर्भी चैव शैब्या च गर्भिण्यौ सम्बभूवतु: । ततः कालेन वैदर्भी गर्भालाबुं व्यजायत,ऐसा कहकर भगवान् शंकर वहीं अन्तर्धान हो गये। राजा सगर भी अत्यन्त प्रसन्नचित्त हो पत्नियोंसहित अपने निवासस्थानको चले गये। नरश्रेष्ठ! तदनन्तर उनकी वे दोनों कमलनयनी पत्नियाँ वैदर्भी और शैब्या गर्भवती हुईं। फिर समय आनेपर वैदर्भीने अपने गर्भसे एक तूँबी उत्पन्न की और शैब्याने देवताके समान सुन्दर रूपवाले एक पुत्रको जन्म दिया। राजा सगरने उस तूंबीको फेंक देनेका विचार किया
vaidarbhī caiva śaibyā ca garbhiṇyau sambabhūvatuḥ | tataḥ kālena vaidarbhī garbhālābuṁ vyajāyata |
قال لوماشا: «إنّ فايداربي وشايبيا كلتيهما حملتا. ثم لمّا تمّ الأجل، أخرجت فايداربي من رحمها كتلةً تشبه القرع». وتُبرز هذه الحادثة أنّ القدر قد يتجلّى في صورٍ غير متوقَّعة، فيمتحن صبر الملك وبصيرته قبل أن يُقدِم على فعلٍ طائش.
लोगश उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that outcomes governed by time and destiny can appear abnormal or disappointing, and it implicitly cautions against impulsive judgment—especially for those in positions of authority—until the full meaning of events becomes clear.
Lomaśa narrates that the two queens, Vaidarbhī and Śaibyā, conceive; when the time comes, Vaidarbhī gives birth not to a child but to a gourd-like mass (garbhālābu), setting up the ensuing dilemma about how it should be treated.