Shloka 18
सगरोपाख्यानम् — कपिलकोपः, अंशुमतः विनयः, तथा भगीरथपरम्परा
Sagara Upākhyāna: Kapila’s Wrath, Aṃśumān’s Reverence, and the Bhāgīratha Line
पत्नीभ्यां सहितस्तत्र सो5तिदहृष्टमनास्तदा | तस्य ते मनुजश्रेष्ठ भार्ये कमललोचने,ऐसा कहकर भगवान् शंकर वहीं अन्तर्धान हो गये। राजा सगर भी अत्यन्त प्रसन्नचित्त हो पत्नियोंसहित अपने निवासस्थानको चले गये। नरश्रेष्ठ! तदनन्तर उनकी वे दोनों कमलनयनी पत्नियाँ वैदर्भी और शैब्या गर्भवती हुईं। फिर समय आनेपर वैदर्भीने अपने गर्भसे एक तूँबी उत्पन्न की और शैब्याने देवताके समान सुन्दर रूपवाले एक पुत्रको जन्म दिया। राजा सगरने उस तूंबीको फेंक देनेका विचार किया
patnībhyāṃ sahitas tatra so ’tidahṛṣṭamanās tadā | tasya te manujaśreṣṭha bhārye kamalalocane ||
ثم مكث هناك مع زوجتيه وقلبُه بالغُ السرور. يا خيرَ الناس، وبعد ذلك حملت زوجتاه ذواتا العينين كاللوتس—فَيْدِبْهِي وشَيْبْيَا. ولما جاء الأوان، ولدت فَيْدِبْهِي شيئًا كأنه وعاءٌ من قرع، وولدت شَيْبْيَا ابنًا ذا جمالٍ إلهي. فخطر للملك سَغَرَةَ أن يطرح تلك «القرعة» بعيدًا.
लोगश उवाच
Educational Q&A
The passage highlights the need for patience and discernment: what appears inauspicious or useless at first (the gourd-like birth) may conceal a destined outcome, so rash rejection can conflict with dharma and wise kingship.
After Śiva vanishes, King Sagara returns home with his queens. Both become pregnant; one queen produces a gourd-like object while the other bears a beautiful son, and Sagara considers discarding the gourd.