Shloka 20
Nakula’s Adaptive Counsel to Kṛṣṇa in the Kuru Assembly (उद्योगपर्व, अध्याय ७८)
विराटनगरमें गोहरणके समय तुम्हारे अज्ञातवासका वर्ष पूरा हो चुका था। उस समय भीष्मजीने मार्ममें दुर्योधनसे याचना की कि तुम पाण्डवोंको उनका राज्य देकर उनसे मेल कर लो, परंतु यह कल्याण और हितकी बात भी उसने किसी प्रकार स्वीकार नहीं की ।। तदैव ते पराभूता यदा संकल्पितास्त्वया । लवश: क्षणशश्लापि न च तुष्ट: सुयोधन:,जब तुमने कौरवोंको पराजित करनेका संकल्प किया, उसी समय वे पराजित हो गये। परंतु दुर्योधन तुमलोगोंपर क्षणभरके लिये किंचिन्मात्र भी संतुष्ट नहीं है
virāṭanagare goharaṇakāle tava ajñātavāsasya varṣaṁ pūrṇaṁ babhūva. tadāpi bhīṣmaḥ duryodhanaṁ marmasthaṁ yācayāmāsa—pāṇḍavebhyo rājyaṁ dattvā taiḥ saha saṁdhiṁ kuru; kintu sa su-yodhanaḥ sādhv api hitakāriṇīṁ vācāṁ kathaṁcid api nāṅgīkṛtavān. tadaiva te parābhūtā yadā saṅkalpitās tvayā; lavaśaḥ kṣaṇaśaś cāpi na ca tuṣṭaḥ su-yodhanaḥ.
عند غارة الماشية في مدينة فيرَاطا كانت سنةُ عيشكم متخفّين قد اكتملت. ومع ذلك توسّل بهيشما إلى دوريوذانا من صميم قلبه: «أعطِ الباندافا مملكتهم وصالحهم.» لكنه لم يقبل تلك النصيحة الصالحة النافعة على أي وجه. بل إن الكورافا كانوا قد هُزموا منذ اللحظة التي عزمتم فيها على قهرهم؛ ومع هذا فإن دوريوذانا لا يرضى عنكم حتى لبرهة.
अर्जुन उवाच
Educational Q&A
Wise counsel aimed at welfare (hita) and reconciliation should be accepted, especially by rulers; stubborn pride that rejects peace becomes a moral failure and hastens ruin.
Arjuna recalls that during the Virāṭa cattle-raid—after the Pāṇḍavas’ incognito year had ended—Bhīṣma urged Duryodhana to return the kingdom and make peace, but Duryodhana refused; Arjuna then asserts that the Kauravas were effectively defeated from the moment he resolved to overcome them, yet Duryodhana remains unappeased.