Shloka 87
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
शस्त्राणि गात्रे न च ते क्रमेर- न्रित्येव कृष्णश्ष॒ ततः कृतार्थ: | एवंरूपे वासुदेवे<प्रमेये महाबले गुणसम्पत् सदैव,'युद्धमें भगवान् श्रीकृष्णका वह भयंकर पराक्रम देखकर देवताओंने वहाँ इन्हें इस प्रकार वर दिये--“केशव! युद्ध करते समय आपको कभी थकावट न हो, आकाश और जलमें भी आप अप्रतिहत गतिसे विचरें और आपके अंगोंमें कोई भी अस्त्र-शस्त्र चोट न पहुँचा सके।” इस प्रकार वर पाकर श्रीकृष्ण पूर्णतः कृतकार्य हो गये हैं। इन असीम शक्तिशाली महाबली वासुदेवमें समस्त गुण-सम्पत्ति सदैव विद्यमान है
śastrāṇi gātre na ca te krameran nṛtyeva kṛṣṇaḥ tataḥ kṛtārthaḥ | evaṃrūpe vāsudeve ’prameye mahābale guṇasampat sadaiva ||
قال سَنجايا: «لم تكن الأسلحة تجد موضعًا في جسده؛ بل كأنّ كِرِشنا يتحرّك في ساحة القتال حركةَ راقص. ولمّا نال تلك المنحة غدا مُنجزًا لمراده تمامًا. وفي فاسوديفا ذاك، الذي لا يُقاس عظمًا وهو شديد البأس، تقيم كلُّ المزايا ووفرةُ الفضائل على الدوام.» وفي إطار الحكاية، إذ دهشت الآلهة من بأس كِرِشنا المهيب في الحرب، منحته حمايات: ألّا يدركه الإعياء في القتال، وأن يسير بلا عائق حتى في السماء والماء، وأن لا تنال الأسلحة من أعضائه أذًى. وأخلاقيًا، يبيّن المقطع أنّ القدرة الإلهية ليست قوةً عمياء، بل كمالُ صفاتٍ تُسند إقامة الدارما في زمن الحرب.
संजय उवाच
Educational Q&A
The passage presents Kṛṣṇa’s invulnerability and tirelessness as signs of divine completeness: true power is paired with guṇa-sampat (a fullness of virtues). In the epic’s ethical frame, such divine endowment supports the protection and re-establishment of dharma amid the violence of war.
Sañjaya describes how, after witnessing Kṛṣṇa’s terrifying prowess in battle, the gods grant him boons: no fatigue while fighting, unobstructed movement through sky and water, and immunity from weapon-strikes. Having received these boons, Kṛṣṇa is said to be kṛtārtha—his purpose fully secured.