Previous Verse
Next Verse

Shloka 68

Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration

Sañjaya’s Report

इन्द्रो वा ते हरिमान्‌ वज़हस्त: पुरस्ताद्‌ यातु समरे5रीन्‌ विनिध्नन्‌ । सुग्रीवयुक्तेन रथेन वा ते पश्चात्‌ कृष्णो रक्षतु वासुदेव:

sañjaya uvāca | indro vā te harimān vajrahastaḥ purastād yātu samare 'rīn vinighnan | sugrīvayuktena rathena vā te paścāt kṛṣṇo rakṣatu vāsudevaḥ |

قال سنجيا: «إمّا أن يتقدّمك إندرا—راكبًا جواده الأشهب المائل إلى الصفرة، قابضًا على الصاعقة (الفَجْرَة/الفَجْرَة: الفَجْرَة هنا هي الفَجْرَة/الفَجْرَة بمعنى الفَجْرَة؛ أي الفَجْرَة: الفَجْرَة = الفَجْرَة، والمراد الفَجْرَة: الفَجْرَة = الفَجْرَة؛ أي الفَجْرَة: الفَجْرَة = الفَجْرَة) —في ساحة القتال وهو يصرع أعداءك؛ أو أن يجلس كريشنا فاسوديفا على عربةٍ موصولةٍ بخيلٍ سريعة فيحميك من الخلف». يضع البيت خيارًا أخلاقيًا في الحرب: أَتَلتمسُ حمايةَ القدرة الإلهية التي تُفني العدوّ في المقدّمة، أم تتّكل على حضور كريشنا الحارس—إشارةً إلى أن الظفر ليس قوةً مجردة، بل موافقةٌ للدهرما ورعايةٌ ربانية في صراعٍ مفروضٍ بالواجب.

इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
Karta
TypeNoun
Rootइन्द्र
FormMasculine, Nominative, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
तेto you/for you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormDative, Singular
हरिमान्having (the horse) Hari (i.e., mounted on Hari/greenish one)
हरिमान्:
Karta
TypeAdjective
Rootहरिमत्
FormMasculine, Nominative, Singular
वज्रहस्तःthunderbolt-in-hand (Indra)
वज्रहस्तः:
Karta
TypeNoun
Rootवज्रहस्त
FormMasculine, Nominative, Singular
पुरस्तात्in front/ahead
पुरस्तात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपुरस्तात्
यातुlet (him) go
यातु:
TypeVerb
Rootया
FormImperative, 3rd, Singular, Parasmaipada
समरेin battle
समरे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसमर
FormMasculine, Locative, Singular
अरिन्enemies
अरिन्:
Karma
TypeNoun
Rootअरि
FormMasculine, Accusative, Plural
विनिध्नन्striking down/destroying
विनिध्नन्:
Karta
TypeVerb
Rootवि-हन्
FormPresent active participle, Masculine, Nominative, Singular
सुग्रीवयुक्तेनyoked with Sugriva (named horses)
सुग्रीवयुक्तेन:
Karana
TypeAdjective
Rootसुग्रीवयुक्त
FormPast passive participle (युक्त), Masculine/Neuter, Instrumental, Singular
रथेनwith/by the chariot
रथेन:
Karana
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Instrumental, Singular
वाor
वा:
TypeIndeclinable
Rootवा
तेto you/for you
ते:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormDative, Singular
पश्चात्behind/afterwards
पश्चात्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्
कृष्णःKrishna
कृष्णः:
Karta
TypeNoun
Rootकृष्ण
FormMasculine, Nominative, Singular
रक्षतुlet (him) protect
रक्षतु:
TypeVerb
Rootरक्ष्
FormImperative, 3rd, Singular, Parasmaipada
वासुदेवःVasudeva (son)/Vasudeva (Krishna)
वासुदेवः:
Karta
TypeNoun
Rootवासुदेव
FormMasculine, Nominative, Singular

संजय उवाच

S
Sañjaya
I
Indra
V
Vajra (thunderbolt)
K
Kṛṣṇa
V
Vāsudeva
C
Chariot (ratha)
B
Battle (samara)
E
Enemies (arī)

Educational Q&A

The verse highlights that in a righteous but difficult war, one may seek overwhelming power (Indra destroying foes) or the steadier safeguard of Kṛṣṇa’s protection; ethically, it points to victory grounded in dharma and divine-aligned guidance rather than mere aggression.

Sañjaya reports a message presenting a choice of divine support for the coming battle: Indra could lead from the front annihilating enemies, or Kṛṣṇa Vāsudeva could protect from behind while the warrior advances—underscoring the gravity of the impending conflict.