Shloka 13
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
मायोपध: प्रणिपातार्जवाभ्यां तपोदमाभ्यां धर्मगुप्त्या बलेन । सत्यं ब्रुवन् प्रतिपन्नो नृपो न- स्तितिक्षमाण: क्लिश्यमानो5तिवेलम्,हमारे महाराज युधिष्ठछिर नम्नता, सरलता, तप, इन्द्रिय-संयम, धर्मरक्षा और बल--इन सभी गुणोंसे सम्पन्न हैं। वे बहुत दिनोंसे अनेक प्रकारके क्लेश उठाते हुए भी सदा सत्य ही बोलते हैं तथा कौरवोंके कपटपूर्ण व्यवहारों तथा वचनोंको सहन करते रहते हैं
sañjaya uvāca | māyopadhaḥ praṇipātārjavābhyāṃ tapodamābhyāṃ dharmaguptyā balena | satyaṃ bruvan pratipanno nṛpo naḥ titikṣamāṇaḥ kliśyamāno 'tivelam ||
قال سنجيا: «إن ملكنا (يودهيشثيرا) راسخٌ في التواضع والاستقامة، موفورٌ بالتقشّف وضبط النفس، تحوطه الدارما ويقوّيه العزم الباطن. وهو لا ينطق إلا بالصدق وإن قاسى شدةً مفرطة. ومع طول ما أصابه من أذى، ما زال يحتمل بخُلُق الحِلم مكر الكورو وأقوالهم الخادعة.»
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse praises ethical kingship rooted in truthfulness, humility, straightforwardness, austerity, and self-restraint, emphasizing that steadfast adherence to dharma includes patient endurance even under prolonged injustice and provocation.
In the Udyoga Parva’s pre-war negotiations, Sañjaya describes Yudhiṣṭhira’s character to highlight the Pāṇḍava king’s moral strength: despite suffering and facing Kaurava duplicity, he continues to speak truth and practice forbearance.