Shloka 97
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
समागमश्न सखिभिर्महांश्षैव धनागम: । पुत्रेण च परिष्वज्भ: संनिपातश्न मैथुने,भारत! मित्रोंसे समागम, अधिक धनकी प्राप्ति, पुत्रका आलिंगन, मैथुनमें संलग्न होना, समयपर प्रिय वचन बोलना, अपने वर्गके लोगोंमें उन्नति, अभीष्ट वस्तुकी प्राप्ति और जनसमाजमें सम्मान--ये आठ हर्षके सार दिखायी देते हैं और ये ही अपने लौकिक सुखके भी साधन होते हैं
samāgamaś ca sakhabhir mahāṁś caiva dhanāgamaḥ | putreṇa ca pariṣvaṅgaḥ sannipātaś ca maithune bhārata |
يقول فيدورا: يا بهاراتا، هذه هي التي تُرى خلاصةَ الفرح في الحياة الدنيوية: لقاءُ الأصدقاء، ونيلُ ثراءٍ وافر، وضمُّ الابن، والاتحادُ في الألفة الجنسية، وقولُ الكلام الطيب في وقته، والترقّي بين أهل المرء ومجتمعه، ونيلُ ما يُشتهى، والحصولُ على الإكرام في مجتمع الناس. وهي كذلك الوسائل التي يسعى بها عامةُ الناس إلى تحصيل السعادة الدنيوية وتثبيتها.
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura identifies common, socially recognized sources of worldly joy—friendship, wealth, family affection, intimacy, timely pleasant speech, social advancement, attainment of desired objects, and public honor—showing what people typically treat as the ‘essence’ of happiness, while implicitly distinguishing such secular means from higher dharmic aims.
In the Udyoga Parva, Vidura is counseling the Kuru king (addressed as ‘Bhārata’, i.e., Dhṛtarāṣṭra). As part of his broader ethical instruction, he enumerates the principal occasions and instruments of ordinary human happiness that influence conduct and decision-making.