Shloka 110
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
न यो5भ्यसूयत्यनुकम्पते च न दुर्बल: प्रातिभाव्यं करोति । नात्याह किंचित् क्षमते विवादं सर्वत्र तादूगू लभते प्रशंसाम्,जो क्रोध या उतावलीके साथ धर्म, अर्थ तथा कामका आरम्भ नहीं करता, पूछनेपर यथार्थ बात ही बतलाता है, मित्रके लिये झगड़ा नहीं पसंद करता, आदर न पानेपर क्ुद्ध नहीं होता, विवेक नहीं खो बैठता, दूसरोंके दोष नहीं देखता, सबपर दया करता है, असमर्थ होते हुए किसीकी जमानत नहीं देता, बढ़कर नहीं बोलता तथा विवादको सह लेता है, ऐसा मनुष्य सब जगह प्रशंसा पाता है
na yo 'bhyasūyaty anukampate ca na durbalaḥ prātibhāvyaṃ karoti | nātyāha kiñcit kṣamate vivādaṃ sarvatra tādṛg labhate praśaṃsām ||
يقول فيدورا: من خلا من الحسد واتّصف بالرحمة؛ ومن كان عاجزًا فلا يتكفّل بالضمان عن غيره؛ ومن لا يُكثر الكلام؛ ومن يحتمل الخصومات دون أن يفقد رباطة جأشه—فذلك يُحمد في كل مكان. وفي هذا الإرشاد يبرز فيدورا ضبط النفس، والاعتدال الصادق، والمسؤولية العملية علاماتٍ لخُلُقٍ محمود.
विदुर उवाच
Educational Q&A
A praiseworthy person is non-envious and compassionate, speaks with restraint, avoids irresponsible commitments like acting as surety when unable, and bears disputes patiently—earning respect through steady, ethical conduct.
In Udyoga Parva, Vidura is delivering moral and political counsel (nīti) amid rising tensions before the Kurukṣetra war, describing the qualities that make a person respected and reliable in society and at court.