Previous Verse
Next Verse

Shloka 246

सेनासमागमः — The Convergence of Armies

अक्षौहिण्या च कौरव्यं दुर्योधनमुपागतौ । अवन्तीदेशके दोनों राजा विन्द और अनुविन्द भी पृथक्‌-पृथक्‌ एक अक्षौहिणी सेनासे घिरे हुए दुर्योधनके पास आये

akṣauhiṇyā ca kauravyaṃ duryodhanam upāgatau | avantīdeśake dvau rājānau vindaś cānuvindaś ca pṛthak-pṛthag ekaikām akṣauhiṇīṃ senāṃ parivṛtya duryodhanasya samīpam ājagmatuḥ |

قال فايشَمبايانا: لقد قُصِدَ دوريودhana من سلالة الكورو بقوةٍ مقدارها «أكشوهِني» واحدة. ومن أرض أفنتي جاء الملكان فيندا وأنوفيندا أيضًا، كلٌّ على حدة، إلى دوريودhana، وكلٌّ منهما تحيط به «أكشوهِني» كاملة من جيشه.

अक्षौहिण्याwith an akṣauhiṇī (army-division)
अक्षौहिण्या:
Karana
TypeNoun
Rootअक्षौहिणी
FormFeminine, Instrumental, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
कौरव्यम्the Kaurava (prince)
कौरव्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootकौरव्य
FormMasculine, Accusative, Singular
दुर्योधनम्Duryodhana
दुर्योधनम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्योधन
FormMasculine, Accusative, Singular
उपागतौhaving come / arrived
उपागतौ:
Karta
TypeVerb
Rootउप-गम्
FormMasculine, Nominative, Dual, क्त (past passive participle)

वैशमग्पायन उवाच

V
Vaiśaṃpāyana
D
Duryodhana
K
Kuru (Kaurava lineage)
A
Avanti
V
Vinda
A
Anuvinda
A
akṣauhiṇī (army division)

Educational Q&A

The verse highlights how political allegiance is expressed through concrete support—here, entire akṣauhiṇī armies—implying that choosing a side in conflict is not merely verbal but ethically consequential, as it strengthens one party’s capacity for war.

As war preparations intensify, Duryodhana receives reinforcements: Vinda and Anuvinda, kings from Avanti, arrive separately, each bringing an akṣauhiṇī force, thereby expanding the Kaurava coalition.