Shloka 14
अदारा-नीति
Crisis Composure) and ‘Jaya’ Śravaṇa (Morale-Instruction
जयन् वा वध्यमानो वा प्राप्रोतीन्द्रसलोकताम् । न शक्रभवने पुण्ये दिवि तद् विद्यते सुखम् यदमित्रान् वशे कृत्वा क्षत्रिय: सुखमश्ञुते,संजय! इस लोकमें युद्ध एवं विजयके लिये ही विधाताने क्षत्रियकी सृष्टि की है। वह विजय प्राप्त करे या युद्धमें मारा जाय, सभी दशाओंमें उसे इन्द्रलोककी प्राप्ति होती है। पुण्यमय स्वर्गलोकके इन्द्रभवनमें भी वह सुख नहीं मिलता, जिसे क्षत्रिय वीर शत्रुओंको वशमें करके सानन्द अनुभव करता है
jayan vā vadhyamāno vā prāpnotīndrasalokātām | na śakra-bhavane puṇye divi tad vidyate sukham yad amitrān vaśe kṛtvā kṣatriyaḥ sukham aśnute, sañjaya | iha loke yuddha-vijayārthaṃ vidhātṛṇā kṣatriyasya sṛṣṭir kṛtā | sa vijayaṃ prāpnoti vā yuddhe vā nihanyate, sarvathā tasya indraloka-prāptiḥ | puṇyamaye svargaloke indra-bhavane 'pi tat sukhaṃ na labhyate, yat kṣatriyo vīro 'mitrān vaśīkṛtya sānandaṃ anubhavati |
«سواءٌ غلب أو قُهِر، فإنه يبلغ عالم إندرا. بل حتى في السماء ذات الفضل—في قصر شَكْرا نفسه—لا سعادة تُساوي ما يذوقه الكشَتْرِيَّا حين يُخضع أعداءه لسلطانه ويستمتع برضا السيادة. لأنّ الخالق في هذا العالم إنما صاغ الكشَتْرِيَّا للقتال والنصر: إن ظفر أو سقط في المعركة، ففي كلتا الحالتين هو مُقدَّرٌ له أن يبلغ عالم إندرا.»
पुत्र उवाच
Educational Q&A
The verse asserts a kṣatriya’s ordained duty toward battle: victory brings worldly mastery, and death in righteous combat brings Indra’s heaven. It elevates the warrior’s satisfaction in subduing enemies as a distinctive kṣatriya joy, even surpassing celestial pleasures.
A ‘son’ addresses Sañjaya, arguing in favor of the warrior path. He frames combat as the kṣatriya’s divinely assigned role and presents both outcomes—triumph or death—as ultimately rewarding, thereby encouraging resolve for war.