Vyavahāra-Śuddhi and Rājadharma: Clean Administration, Counsel, and Proportional Punishment
Chapter 86
कुलीन: सच्त्वसम्पन्न: शुक्लो<मात्य: प्रशस्यते । एतैरेव गुणैर्युक्तस्तथा सेनापतिर्भवेत्,सन्धि-विग्रहके अवसरको जाननेवाला, धर्मशास्त्रका तत्त्वज्ञ, बुद्धिमान, धीर, लज्जावान रहस्यको गुप्त रखनेवाला, कुलीन, साहसी तथा शुद्ध हृदयवाला मन्त्री ही उत्तम माना जाता है। सेनापति भी इन्हीं गुणोंसे युक्त होना चाहिये
Bhīṣma uvāca: kulīnaḥ sattva-sampannaḥ śuklo 'mātyaḥ praśasyate | etair eva guṇair yuktaḥ tathā senāpatir bhavet | sandhi-vigrahake 'vasarako jānanevālaḥ, dharmaśāstrasya tattvajñaḥ, buddhimān, dhīraḥ, lajjāvān, rahasyaṃ gupta-rakṣakaḥ, kulīnaḥ, sāhasī tathā śuddha-hṛdayavān mantrī hī uttamaḥ manyate | senāpatir api ebhir eva guṇaiḥ yuktaḥ syāt |
قال بهيشما: «يُمدَح الوزير إذا كان من بيتٍ كريم، موفورَ القوة الباطنة والفضيلة، طاهرَ السيرة. وبمثل هذه الخصال نفسها ينبغي أن يُولّى قائدُ الجيش. عليه أن يعرف مواطن الصلح ومواطن الحرب، وأن يدرك لبَّ نصوص الدهرما، وأن يكون عاقلًا رزينًا، متواضعًا ذا حياء، قادرًا على كتمان المشورة، شريفَ النسب، شجاعًا، نقيَّ القلب. فمثل هذا الوزير يُعَدّ الأفضل—وكذلك ينبغي أن يُصاغ الجنرال على الفضائل عينها.»
भीष्म उवाच