Shloka 18
आपद्धर्मे वैश्यवृत्तिः, विक्रय-निषेधाः, तथा ब्रह्म-क्षत्र-सम्बन्धः
Emergency Livelihood, Prohibited Trade, and Brahman–Kshatra Regulation
उन्मयदि प्रवृत्ते तु दस्युभि: संकरे कृते । सर्वे वर्णा न दुष्येयु: शस्त्रवन्तो युधिष्ठिर,युधिष्ठिर! जब डाकू और लुटेरे धर्ममर्यादाका उल्लड्घन करके स्वेच्छाचारमें प्रवृत्त हुए हों और प्रजामें वर्णसंकरता फैला रहे हों, उस समय इस अत्याचारको रोकनेके लिये यदि सभी वर्णोके लोग हथियार उठा लें तो उन्हें कोई दोष नहीं लगता
unmadi pravṛtte tu dasyubhiḥ saṅkare kṛte | sarve varṇā na duṣyeyuḥ śastravanto yudhiṣṭhira ||
قال بهيشما: «يا يودهيشثيرا، حين يدفع اللصوص وقطاع الطرق جنونٌ خارج عن القانون إلى انتهاك حدود الدارما وإحداث اضطرابٍ اجتماعيٍّ واختلاطٍ في طبقات الفَرْنا، فإنْ حمل الناس من جميع الفَرْنات السلاح لكبح ذلك الظلم فلا إثم عليهم».
भीष्म उवाच
Educational Q&A
When society is threatened by lawless violence and breakdown of dharmic boundaries, defensive force used to stop oppression is ethically permitted—even for all varṇas—because the aim is protection and restoration of order, not aggression.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma advises Yudhiṣṭhira about exceptional circumstances: if robbers create chaos and social confusion, then armed resistance by the community is not blameworthy.