Shloka 53
Varṇa-dharma and Rājadharma: Yudhiṣṭhira’s Inquiry and Bhīṣma’s Normative Outline (वर्णधर्म-राजधर्म-प्रश्नोत्तरम्)
Devanagari script
व्यवहार: सुसूक्ष्मक्ष तथा कण्टकशोधनम् । श्रमो व्यायामयोगकश्न त्यागो द्रव्यस्य संग्रह:,शासनसम्बन्धी अत्यन्त सूक्ष्म व्यवहार, कण्टक-शोधन (राज्यकार्यमें विघ्न डालनेवालेको उखाड़ फेंकना), परिश्रम, व्यायाम-योग तथा धनके त्याग और संग्रहका भी उसमें प्रतिपादन किया गया है
Translation
قال بهيشما: إن ذلك المُصنَّف قد بيَّن بدقّة بالغة شؤون السّياسة وتدبير الحكم؛ من «تنقية الأشواك» أي اقتلاع من يعوق أعمال الدولة، إلى الكدح والرياضة وممارسة اليوغا، وكذلك التخلّي عن المال وجمعه.
Word by Word
व्यवहारःconduct; practical dealings; administration
व्यवहारः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यवहार
FormMasculine, Nominative, Singular
सुसूक्ष्मःvery subtle/precise
सुसूक्ष्मः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुसूक्ष्म
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
कण्टकशोधनम्removal of thorns/obstacles (suppression of troublemakers)
कण्टकशोधनम्:
Karta
TypeNoun
Rootकण्टकशोधन
FormNeuter, Nominative, Singular
श्रमःeffort; toil
श्रमः:
Karta
TypeNoun
Rootश्रम
FormMasculine, Nominative, Singular
व्यायामयोगःexercise and disciplined practice (yoga)
व्यायामयोगः:
Karta
TypeNoun
Rootव्यायामयोग
FormMasculine, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
त्यागःgiving up; relinquishment
त्यागः:
Karta
TypeNoun
Rootत्याग
FormMasculine, Nominative, Singular
द्रव्यस्यof wealth/property
द्रव्यस्य:
TypeNoun
Rootद्रव्य
FormNeuter, Genitive, Singular
संग्रहःcollection; accumulation; keeping
संग्रहः:
Karta
TypeNoun
Rootसंग्रह
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes