Previous Verse
Next Verse

Shloka 45

अध्याय ३५१ — उञ्छवृत्ति-व्रतसिद्धेः मानुषस्य परमगतिः

Sūrya–Nāga Dialogue on the Perfected Gleaner-Ascetic

भविष्यन्ति महात्मानो राजान: प्रथिता भुवि । “ब्रह्मन! तुम सदा ही अविचल एवं अजेय बने रहोगे। फिर द्वापर और कलियुगकी संधिका समय आनेपर भरतवंभशमें कुरुवंशी क्षत्रिय होंगे। वे महामनस्वी राजा समस्त भूमण्डलमें विख्यात होंगे ।।

bhaviṣyanti mahātmāno rājānaḥ prathitā bhuvi | brahman! tvaṃ sadā hī avicala evaṃ ajeya bhaviṣyasi | punaḥ dvāpara-kali-yugayoḥ sandhikāle samāgate bharata-vaṃśe kuru-vaṃśī kṣatriyā bhaviṣyanti | te mahāmanasvino rājānaḥ samasta-bhūmaṇḍale vikhyātā bhaviṣyanti || teṣāṃ tvattaḥ prasūtānāṃ kulabhedo bhaviṣyati ||

قال فايشَمبايانا: في الأزمنة الآتية سيظهر ملوك عظام النفوس، ذائعو الصيت في الأرض. أيها البراهمن، ستبقى على الدوام ثابتًا لا يُقهَر. وحين تحين وصلة عصر دْفابَرا بعصر كَلي، سيكون في سلالة بهاراتا كْشَتْرِيَة من خطّ كورو. أولئك الملوك السامو الهمة سيشتهرون في أرجاء المعمورة كلها. غير أنّه بين المولودين منك سيقع انقسام في خطّ الأسرة.

भविष्यन्तिwill be / will come to be
भविष्यन्ति:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (Simple Future), 3rd, Plural, Parasmaipada
महात्मानःgreat-souled (men)
महात्मानः:
Karta
TypeNoun
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
राजानःkings
राजानः:
Karta
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
प्रथिताःrenowned / famous
प्रथिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रथित (कृदन्त; √प्रथ्)
FormMasculine, Nominative, Plural
भुविon earth
भुवि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभू (स्त्री; प्रातिपदिक)
FormFeminine, Locative, Singular
तेषाम्of them
तेषाम्:
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
त्वत्तःfrom you
त्वत्तः:
Apadana
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
प्रसूतानाम्of those born/produced
प्रसूतानाम्:
TypeAdjective
Rootप्रसूत (कृदन्त; √सू)
FormMasculine/Neuter, Genitive, Plural
कुलभेदःdivision/splitting of the lineage
कुलभेदः:
Karta
TypeNoun
Rootकुलभेद (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Singular
भविष्यतिwill be / will occur
भविष्यति:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट् (Simple Future), 3rd, Singular, Parasmaipada

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
B
Brahmin (addressed person)
B
Bharata-vaṃśa (Bharata lineage)
K
Kuru-vaṃśa (Kuru lineage)
D
Dvāpara-yuga
K
Kali-yuga
E
Earth (bhūmi/bhūmaṇḍala)

Educational Q&A

The verse frames history as shaped by time (yuga) and lineage: even when noble rulers arise and gain world-wide fame, internal division within a family line can still occur. It cautions that greatness and stability are not guaranteed by birth or power alone; unity and right conduct must be maintained.

Vaiśampāyana reports a forward-looking statement: future kings of the Bharata–Kuru line will become renowned, especially around the transition from Dvāpara to Kali. At the same time, he notes that among the descendants of the addressed Brahmin, a split in the clan will arise.