Shloka 130

Śuka’s Guṇa-Transcendence and Vyāsa’s Consolation (शुकगति-वर्णनम्)

Devanagari script

रिपौ मित्रेडथ मध्यस्थे विजये संधिविग्रहे । कृतवान्‌ यो महीपाल: कि तस्मिन्‌ मुक्तलक्षणम्‌,शत्रु-मित्र और मध्यस्थके विषयमें, विजय, संधि और विग्रहके अवसरोंपर जिस भूपालने यथोचित कार्य किये हैं, उसमें जीवन्मुक्तका क्या लक्षण है?

Transliteration

ripau mitre'tha madhyasthē vijayē sandhi-vigrahē | kṛtavān yo mahīpālaḥ ki tasmin mukta-lakṣaṇam ||

Translation

قال بهيشما: «في معاملة العدوّ والصديق ومن يقف على الحياد، وفي أوقات تستدعي النصر أو الصلح أو العداء المكشوف—إذا كان الملك قد فعل في كل حال ما يليق، فما علامة التحرر في الحياة (جيفنموكتي) في مثل هذا الرجل؟»

Word by Word

रिपौin (the case of) an enemy

मित्रेin (the case of) a friend

अथand/then

मध्यस्थेin (the case of) a neutral/mediator

विजयेin victory

सन्धि-विग्रहेin peace and war (treaty and hostility)

कृतवान्has done / did

यःwho

महीपालःthe king (protector of the earth)

किम्what

तस्मिन्in him / in that (person)

मुक्त-लक्षणम्the mark/sign of liberation (jīvanmukti)

Speaker

भीष्य उवाच

Characters & Entities

Bhīṣma

mahīpāla (king)

ripu (enemy)

mitra (friend/ally)

madhyastha (neutral party)

Verse Rasa (Emotional Essence)

Geographic Context

Sandhi Notes