Shloka 12
राजधर्मः—राष्ट्ररक्षणं, दण्डनीतिः, हयग्रीवोपाख्यानम्
Royal Duty: Protection, Penal Policy, and the Hayagrīva Exemplum
नाकालतो भानुरुपैति योगं नाकालतो3स्तंगिरिमभ्युपैति | नाकालतो वर्धते हीयते च चन्द्र: समुद्रो5पि महोर्मिमाली,असमयमें सूर्य उदयाचलसे संयुक्त नहीं होते हैं, समय आये बिना वे अस्ताचलपर भी नहीं जाते हैं, असमयमें न तो चन्द्रमा घटते-बढ़ते हैं और न समुद्रमें ही ऊँची-ऊँची तरंगें उठती हैं
na kālato bhānur upaiti yogaṃ na kālato ’staṅgirim abhyupaiti | na kālato vardhate hīyate ca candraḥ samudro ’pi mahormimālī ||
قال فياسا: لا يقترن الشمس بالأفق قبل أوانه، ولا يدنو من جبل المغيب قبل أوانه. وكذلك القمر لا يزيد ولا ينقص خارج موسمه، وحتى البحر المتوَّج بالأمواج العظيمة لا يهيج في وقت غير لائق. وهكذا تتحرك قوى العالم الكبرى تحت سلطان الزمان؛ لذلك ينبغي العمل بصبر واستقامة، دون قسر النتائج على خلاف اللحظة المقدّرة.
व्यास उवाच