Previous Verse
Next Verse

Shloka 44

Bhṛgu–Bharadvāja-saṃvāda: Vānaprastha-parivrājaka-ācāra, Abhaya-dharma, and Lokānāṃ Vibhāga (Śānti-parva 185)

आपोडग्निर्मारुतश्वैव नित्यं जाग्रति देहिषु । मूलमेते शरीरस्य व्याप्य प्राणानिह स्थिता:,जल, अग्नि और वायु--ये तीन तत्त्व सदा देहधारियोंमें जाग्रत्‌ रहते हैं। ये ही शरीरके मूल हैं और प्राणोंमें ओत-प्रोत होकर शरीरमें स्थित रहते हैं

āpo 'gnir mārutaś caiva nityaṁ jāgrati dehiṣu | mūlam ete śarīrasya vyāpya prāṇān iha sthitāḥ ||

قال بهاردفاجا: «الماءُ والنارُ والريحُ يقظى على الدوام في الكائنات المتجسدة. وهذه هي جذورُ الجسد حقًّا؛ إذ تتخلّل الأنفاسَ الحيوية وتبقى مستقرةً هنا في هذا الهيكل الحي.»

आपःwaters (water-element)
आपः:
Karta
TypeNoun
Rootअप्
FormFeminine, Nominative, Plural
उदकwater
उदक:
Karta
TypeNoun
Rootउदक
FormNeuter, Nominative, Singular
अग्निःfire
अग्निः:
Karta
TypeNoun
Rootअग्नि
FormMasculine, Nominative, Singular
मारुतःwind (air)
मारुतः:
Karta
TypeNoun
Rootमारुत
FormMasculine, Nominative, Singular
and
:
TypeIndeclinable
Root
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
नित्यम्always
नित्यम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootनित्य
जाग्रतिis awake / remains active
जाग्रति:
TypeVerb
Rootजागृ
FormPresent, 3rd, Singular, Parasmaipada
देहिषुin embodied beings
देहिषु:
Adhikarana
TypeNoun
Rootदेहिन्
FormMasculine, Locative, Plural
मूलम्root/cause
मूलम्:
Karta
TypeNoun
Rootमूल
FormNeuter, Nominative, Singular
एतेthese
एते:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Plural
शरीरस्यof the body
शरीरस्य:
TypeNoun
Rootशरीर
FormNeuter, Genitive, Singular
व्याप्यhaving pervaded
व्याप्य:
TypeVerb
Rootव्याप्
FormAbsolutive (Gerund), Active
प्राणान्the vital breaths/life-forces
प्राणान्:
Karma
TypeNoun
Rootप्राण
FormMasculine, Accusative, Plural
इहhere (in this body/world)
इह:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootइह
स्थिताःsituated/established
स्थिताः:
TypeVerb
Rootस्था
FormPast Passive Participle, Masculine, Nominative, Plural

भरद्वाज उवाच

B
Bharadvāja
Ā
āpaḥ (water element)
A
agni (fire element)
M
māruta/vāyu (wind element)
P
prāṇa (vital breaths)