Shloka 17
Śaraṇāgatapālana—Prastāvanā
Protection of the Refuge-Seeker: Opening of the Kapota Narrative
Devanagari script
अज्जलिं शपथं सान्त्व॑ प्रणम्य शिरसा वदेत् । अश्रुप्रमार्जनं चैव कर्तव्यं भूतिमिच्छता,'ऐश्वर्य चाहनेवाले राजाको चाहिये कि वह अवसर देखकर शत्रुके सामने हाथ जोड़े शपथ खाय, आश्वासन दे और चरणोंमें सिर झुकाकर बातचीत करे। इतना ही नहीं, वह धीरज देकर उसके आँसूतक पोंछे
Translation
والملكُ الطالبُ للملك والثراء ينبغي له أن يراعي الفرصة: فإذا لقي العدوّ جمع كفّيه، وحلف الأيمان، وبثّ كلمات التطمين، وتكلّم ورأسه منحنٍ عند قدميه. وليس ذلك فحسب؛ بل عليه—إن أراد العزّ—أن يثبّت قلبه ويمسح دموعه.
Word by Word
अञ्जलिम्joined hands (añjali)
अञ्जलिम्:
Karma
TypeNoun
Rootअञ्जलि
FormMasculine, Accusative, Singular
शपथम्oath
शपथम्:
Karma
TypeNoun
Rootशपथ
FormMasculine, Accusative, Singular
सान्त्वम्conciliation, reassurance
सान्त्वम्:
Karma
TypeNoun
Rootसान्त्व
FormNeuter, Accusative, Singular
प्रणम्यhaving bowed down
प्रणम्य:
TypeVerb
Rootप्र-नम्
Formल्यप् (absolutive/gerund), Parasmaipada (usage), indeclinable
शिरसाwith the head
शिरसा:
Karana
TypeNoun
Rootशिरस्
FormNeuter, Instrumental, Singular
वदेत्should speak
वदेत्:
TypeVerb
Rootवद्
FormVidhi-linga (optative), injunctive/optative sense, 3rd, Singular, Parasmaipada
अश्रु-प्रमार्जनम्wiping away of tears
अश्रु-प्रमार्जनम्:
TypeNoun
Rootअश्रु-प्रमार्जन
FormNeuter, Nominative, Singular
चand
च:
TypeIndeclinable
Rootच
एवindeed, also
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
कर्तव्यम्is to be done / should be done
कर्तव्यम्:
TypeVerb
Rootकृ
Formतव्यत् (gerundive), Neuter, Nominative, Singular
भूतिम्prosperity, success
भूतिम्:
Karma
TypeNoun
Rootभूति
FormFeminine, Accusative, Singular
इच्छताby (one) desiring
इच्छता:
Karana
TypeVerb
Rootइष्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Instrumental, Singular
Speaker
भीष्म उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes