Shloka 19
आपद्धर्मे राज्ञः नीतिः — Bharadvāja’s Counsel on Crisis-Statecraft (Śānti Parva 138)
आदी न कुरुते श्रेय: कुशलो<स्मीति यः पुमान् | स संशयमवाप्रोति यथा सम्प्रतिपत्तिमान्,जो पुरुष यह समझकर कि मैं बड़ा कार्यकुशल हूँ, पहलेसे ही अपने कल्याणका उपाय नहीं करता, वह प्रत्युत्पन्नमति मत्स्यके समान प्राणसंशयकी स्थितिमें पड़ जाता है
ādau na kurute śreyaḥ kuśalo 'smīti yaḥ pumān | sa saṁśayam avāpnoti yathā sampratipattimān matsyaḥ ||
قال بهيشما: إن الرجل الذي يظنّ «إنني كفءٌ قادر» ثم لا يتخذ منذ البدء تدابير لخير نفسه ورفاهها، يقع في الخطر والارتياب—كالسّمكة التي تبدو حاذقة في اللحظة، لكنها تنتهي إلى مهلكة تُهدِّد حياتها. فالعبرة أن يُؤمِّن المرء خيره مبكرًا، وألا يتّكل على الثقة بالنفس وحدها أو على حيلة اللحظة الأخيرة.
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Do not rely on mere confidence in one’s skill; secure one’s true welfare (śreyas) early through timely, well-considered action. Last-minute cleverness cannot always avert danger once circumstances have turned adverse.
In Bhishma’s instruction in the Shanti Parva, he warns the listener through a simile: a person who postpones beneficial measures because he thinks himself capable ends up in a life-threatening predicament, like a fish that is quick-witted in the moment yet still gets trapped.