Shloka 30
Satya–Anṛta Viveka (Discrimination between Truth and Falsehood) | सत्य–अनृत विवेकः
यस्मिन् यथा वर्तते यो मनुष्य- स्तस्मिंस्तथा वर्तितव्यं स धर्म: । मायाचारो मायया बाधितव्य: साध्वाचार: साधुना प्रत्युपेय:,जो मनुष्य जिसके साथ जैसा बर्ताव करे, उसके साथ भी उसे वैसा ही बर्ताव करना चाहिये; यह धर्म (न्याय) है। कपटपूर्ण आचरण करनेवालेको वैसे ही आचरणके द्वारा दबाना उचित है और सदाचारीको सदव्यवहारके द्वारा ही अपनाना चाहिये
yasmin yathā vartate yo manuṣyas tasmiṁs tathā vartitavyaṁ sa dharmaḥ | māyācāro māyayā bādhitavyaḥ sādhvācāraḥ sādhunā pratyupeyaḥ |
قال بهيشما: «كما يعاملك المرء فعامله؛ فذلك هو الدارما بمعنى العدل وحسن المعاملة. والخداع يُكفّ بخداعٍ مضادّ، أمّا سلوك الفاضل فيُلاقى ويُحتضن بسلوكٍ فاضل.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Dharma here is framed as fitting reciprocity: respond to people according to their conduct—curb deceit with appropriate countermeasures, and meet virtue with virtue.
In Śānti Parva, Bhīṣma instructs Yudhiṣṭhira on dharma and governance after the war; this verse gives a practical rule for dealing with different kinds of people—deceitful and virtuous.