Shloka 8
उपायधर्म-सेनायोगः
Upāya-dharma and Senāyoga: Expedient Ethics & Army Deployment
सितपीतानि शस्त्राणि संनाहा: पीतलोहिता: । नानारञज्जनरक्ता: स्यु: पताका: केतवश्व ह,कुन्तीनन्दन! राजाको चाहिये कि वह गाय, बैल तथा अजगरके चमड़ोंसे हाथियोंकी रक्षाके लिये कवच बनवावे। इसके सिवा लोहेकी कीलें, लोहे, कवच, चँवर, चमकीले और पानीदार शस्त्र, पीले और लाल रंगके कवच, बहुरंगी ध्वजा-पताकाएँ, ऋष्टि, तोमर, खड्ग, तीखे फरसे, फलक और ढाल--इन््हें भारी संख्यामें तैयार कराकर सदा अपने पास रखे
sitapītāni śastrāṇi sannāhāḥ pītalohitāḥ | nānārañjanaraktāḥ syuḥ patākāḥ ketavaś ca ha, kuntīnandana |
قال بهيشما: «لتكن الأسلحة لامعة—بيضاء وصفراء—ولتُصبغ الدروع بالأصفر والأحمر. ولتُلوَّن الرايات والألوية بألوان كثيرة من أصباغ شتّى، يا ابن كونتي. وعلى الملك أن يُعِدَّ هذه العُدّة بوفرة وأن يُبقيها دائمًا قريبة المنال، كي تُصان الجموع والدوابّ وتستقر المملكة.»
भीष्म उवाच
Educational Q&A
A ruler must practice prudent preparedness: maintaining well-equipped defenses and organized military resources is presented as part of rājadharma—protecting subjects and preserving order.
In the Śānti Parva’s instruction on rājadharma, Bhīṣma addresses Yudhiṣṭhira and lists the kinds of military equipment—arms, armour, banners, and standards—that should be kept ready in abundance.