भীমेन युधिष्ठिरस्य त्यागवृत्तेः प्रतिषेधः
Bhīma’s Rebuttal of Yudhiṣṭhira’s Renunciatory Inclination
शक््यं तु मौनमास्थाय बिशभ्रता55त्मानमात्मना । धर्मच्छञ्म समास्थाय च्यवितुं न तु जीवितुम्,धर्मका बहाना लेकर अपनेद्वारा केवल अपना पेट पालते हुए मौनी बाबा बनकर बैठ जानेसे कर्तव्यसे भ्रष्ट होना ही सम्भव है, जीवनको सार्थक बनाना नहीं
śakyaṃ tu maunam āsthāya bibhratātmānam ātmanā | dharmacchannaṃ samāsthāya cyavituṃ na tu jīvitum ||
قال بهيما: «قد يستطيع المرء أن يعتصم بالصمت، وأن يعول نفسه بجهده؛ لكن إذا احتمى بـ“دارما” ليست إلا قناعًا، فلن يجني إلا السقوط عن الواجب الحقّ—لا يكون بذلك حيًّا حقًّا ولا يجعل للحياة معنى.»
भीम उवाच
Bhima warns that outward renunciation—such as adopting silence—can become a mask for avoiding one’s rightful responsibilities. When ‘dharma’ is used as a cover for comfort or self-preservation, it leads to deviation from true duty rather than a meaningful life.
In the Shanti Parva’s ethical discussions, Bhima speaks forcefully against escapist asceticism. He argues that merely sustaining oneself while posing as a silent holy man does not fulfill dharma; it risks abandoning one’s obligations under the guise of righteousness.