Gadā-yuddhe Bhīma–Duryodhanayoḥ Tumulaḥ Saṃprahāraḥ
Mace-duel’s intense exchange
ववुर्वाता: सनिर्घाता: पांशुवर्ष पपात च | बभूवुश्च दिश: सर्वास्तिमिरेण समावृता:
sañjaya uvāca |
vavur vātāḥ sanirghātāḥ pāṃśuvarṣaṃ papāta ca |
babhūvuś ca diśaḥ sarvās timireṇa samāvṛtāḥ ||
قال سانجيا: «مع قعقعة الرعود المدوية هبّت رياح عاتية؛ وانهمر مطرٌ من الغبار، واكتست الجهات كلها ظلمة. إن هذه الطوالع المشؤومة تدل على اضطرابٍ أخلاقيٍّ وكونيٍّ يصاحب الحرب—كأن الطبيعة نفسها ترتدّ حين يتضخم الأدهرما ويقترب الدمار.»
संजय उवाच
The verse underscores that large-scale violence and the rise of adharma are mirrored by ‘cosmic’ unease: ominous natural signs function as a moral commentary, warning that unrighteous conflict disturbs the order of the world.
Sañjaya reports terrifying portents on the battlefield: thunderous winds, dust falling like rain, and darkness covering all directions—an atmosphere of dread foreshadowing calamity in the war.