Shloka 1
Vṛddha-kanyā-carita and Balarāma’s Kurukṣetra Inquiry (वृद्धकन्या-चरितम् / कुरुक्षेत्रफल-प्रश्नः)
ऑपन-आक्रात बछ। 2 एकपज्चाशत्तमो< ध्याय: सारस्वततीर्थकी महिमाके प्रसंगमें दधीच ऋषि और सारस्वत मुनिके चरित्रका वर्णन वैशम्पायन उवाच यत्रेजिवानुड॒पती राजसूयेन भारत । तस्मिंस्तीर्थे महानासीत् संग्रामस्तारकामय:
Vaiśampāyana uvāca | yatra ijivān uḍupati rājasūyena bhārata | tasmiṃs tīrthe mahān āsīt saṅgrāmas tārakāmayaḥ ||
قال فايشَمبايانا: يا بهاراتا، هذا هو سوما-تيرثا حيث أقام القمر—سيد الكوكبات—قربان الراجاسويا. وفي ذلك المَعبر المقدّس نفسه وقعت قديمًا الحرب العظمى المسماة تاراكامايا، تذكرةً بأن حتى الكائنات السامية إذا دفعتها الشهوة والمنافسة قد تجعل من الأرض الطاهرة ميدانًا للصراع.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Sacred places and lofty rites do not automatically prevent conflict; when desire and rivalry arise, even the divine can fall into war. The verse frames a moral contrast between holiness (tīrtha, yajña) and the human-like tendency toward strife.
Vaiśampāyana identifies a particular pilgrimage site—Soma-tīrtha—by recalling that the Moon performed a Rājasūya there, and that the great Tārakāmaya war also occurred at that same place, setting context for the chapter’s tīrtha-related narration.