Shloka 17
अध्याय ४ — दुर्योधनस्य असंधि-निश्चयः
Duryodhana’s Refusal of Reconciliation
सिंहनादाच्च भीमस्य पाञज्चजन्यस्वनेन च । गाण्डीवस्य च निर्घोषात् सम्मुहान्ते मनांसि न:,'भीमसेनके सिंहनाद, पांचजन्य शंखकी ध्वनि और गाण्डीव धनुषकी टंकारसे हमारा दिल दहल उठता है
siṃhanādāc ca bhīmasya pāñcajanyasvanena ca | gāṇḍīvasya ca nirghoṣāt sammuhyante manāṃsi naḥ ||
قال سنجيا: «عند زئير بهيما كزئير الأسد، وعند دويّ صدفة بانْجَجَنْيَا، وعند الرعد المتفجّر من طنين قوس غانديفا، تضطرب قلوبنا وتلتبس علينا العقول.» ففي المناخ الأخلاقي للحرب، لا تدلّ هذه الأصوات على ضجيجٍ مجرد، بل على اندفاع العزم الحقّ الذي يهزّ ثقة الخصم.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how symbols of steadfast resolve—Bhīma’s roar, Kṛṣṇa’s conch, and Arjuna’s bow—can morally and psychologically unsettle opponents; inner confidence and dharmic determination often decide outcomes as much as weapons do.
Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Pandava side’s battle-signals resound powerfully, causing the Kaurava camp’s hearts and minds to waver and become confused.