Shloka 6
अध्याय ३: कृपस्य दुर्योधनं प्रति नीत्युपदेशः
Kṛpa’s Counsel to Duryodhana
अपारे पारमिच्छन्तो हते द्वीपे किरीटिना । सूतपुत्रे हते राजन् वित्रस्ता: शरविक्षता:,राजन! जैसे अगाध महासागरमें नाव फट जानेपर नौकारहित व्यापारी उस अपार समुद्रसे पार जानेकी इच्छा रखते हुए घबरा उठते हैं, उसी प्रकार किरीटधारी अर्जुनके द्वारा द्वीपस्वरूप सूतपुत्रके मारे जानेपर बाणोंसे क्षत-विक्षत हो हम सब लोग भयभीत हो गये थे
sañjaya uvāca | apāre pāram icchanto hate dvīpe kirīṭinā | sūtaputre hate rājan vitrastāḥ śaravikṣatāḥ ||
قال سَنجايا: «أيها الملك، كالتجّار الذين تُكسر سفينتهم في محيطٍ لا حدّ له فيُتركون بلا قارب—يتطلعون إلى الشاطئ الآخر لكن الذعر يستولي عليهم—كذلك نحن: لما قُتل ابنُ السائق الحربيّ، الذي كان كـ“جزيرة” في قلب المعركة، على يد أرجونا ذو التاج، ارتعدنا خوفًا وأجسادُنا ممزّقةٌ ومجروحةٌ بالسهام».
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how armies and individuals often depend on a single perceived ‘refuge’ or pillar of strength; when that support falls, fear and moral disorientation spread rapidly. It underscores the fragility of confidence rooted in external power and the swift psychological collapse that can follow the loss of a leader.
Sañjaya reports to King Dhṛtarāṣṭra that after Arjuna (the diadem-wearer) killed Karṇa (the charioteer’s son), the Kaurava side felt as if their ‘island’ in the ocean of battle had sunk. Wounded by arrows and overwhelmed, they became terrified and shaken.