Shloka 193
शल्यस्य पाण्डवसेनापीडनम् — Śalya’s Assault on the Pāṇḍava Host
with Omens and Bhīma’s Counter
Devanagari script
चित्रसेनशिर: कायादपाहरत पाण्डव: । तत्पश्चात् पाण्डुकुमारने सुन्दर नासिका और विशाल नेत्रोंसे युक्त कुण्डल और मुकुटसहित चित्रसेनके मस्तकको धड़से काट लिया
Transliteration
sañjaya uvāca | citrasenaśiraḥ kāyād apāharat pāṇḍavaḥ | tataḥ paścāt pāṇḍukumāreṇa sundaranāsikā-viśālanetra-yuktaṃ kuṇḍala-mukuṭa-sahitaṃ citrasenasya mastakaṃ dhaḍāt kāṭitam |
Translation
قال سنجيا: إن أحد الباندافا صرع تشيتراسينا، فقطع رأسه وانتزعه من جسده. ثم إن ابن باندو فصل رأس تشيتراسينا عن الجذع—رأسًا عليه الأقراط والتاج، ذو أنفٍ حسن وعينين واسعتين—مُصوِّرًا قسوة الخاتمة في عدالة ساحة القتال، حيث تلتقي الشجاعة بالقدر لتنتهي بخسارة لا رجعة فيها.
Word by Word
चित्रसेनशिरःthe head of Chitrasena
चित्रसेनशिरः:
Karma
TypeNoun
Rootचित्रसेन-शिरस्
FormNeuter, Accusative, Singular
कायात्from the body
कायात्:
Apadana
TypeNoun
Rootकाय
FormMasculine, Ablative, Singular
अपाहरत्took away / removed
अपाहरत्:
TypeVerb
Rootअप-हृ
FormImperfect, 3, Singular, Parasmaipada
पाण्डवःthe Pandava (son of Pandu)
पाण्डवः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Singular
तत्that / then
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
पश्चात्afterwards
पश्चात्:
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्
पाण्डुकुमारःthe son of Pandu
पाण्डुकुमारः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डु-कुमार
FormMasculine, Nominative, Singular
सुन्दरनासिकयाwith a beautiful nose
सुन्दरनासिकया:
Karana
TypeAdjective
Rootसुन्दर-नासिका
FormFeminine, Instrumental, Singular
विशालनेत्रैःwith large eyes
विशालनेत्रैः:
Karana
TypeAdjective
Rootविशाल-नेत्र
FormNeuter, Instrumental, Plural
युक्तम्endowed / furnished
युक्तम्:
TypeAdjective
Rootयुज्
FormNeuter, Accusative, Singular, क्त (past passive participle)
कुण्डलमुकुटसहितम्together with earrings and a crown
कुण्डलमुकुटसहितम्:
TypeAdjective
Rootकुण्डल-मुकुट-सहित
FormNeuter, Accusative, Singular
चित्रसेनस्यof Chitrasena
चित्रसेनस्य:
TypeNoun
Rootचित्रसेन
FormMasculine, Genitive, Singular
मस्तकम्head
मस्तकम्:
Karma
TypeNoun
Rootमस्तक
FormNeuter, Accusative, Singular
धड़ात्from the trunk
धड़ात्:
Apadana
TypeNoun
Rootधड़
FormMasculine, Ablative, Singular
अकाटयत्caused to be cut / cut off
अकाटयत्:
TypeVerb
Rootकट्
FormImperfect, 3, Singular, Parasmaipada, Causative
लिल्येtook / seized (as per context)
लिल्ये:
TypeVerb
Rootलि
FormPerfect, 3, Singular, Atmanepada
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SanjayaP
Pandava (son of Pandu)C
CitrasenaH
head (śiras/mastaka)B
body/trunk (kāya/dhaḍa)E
earrings (kuṇḍala)C
crown (mukuṭa)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes