Shloka 35
Jarāsandha–Bhīma Niyuddha-prastāvaḥ
Commencement of the Regulated Duel
Devanagari script
ततोअर्धरात्रे सम्प्राप्ते यातो यत्र स्थिता द्विजा: । तस्य होतद् व्रतं राजन् बभूव भुवि विश्रुतम्,तब राजा उन्हें यज्ञशालामें ठहराकर स्वयं राजभवनमें चला गया। फिर आधी रात होनेपर जहाँ वे ब्राह्मण ठहरे थे, वहाँ वह गया। राजन! उसका यह नियम भूमण्डलमें विख्यात था
Translation
فلما حلّ انتصاف الليل مضى إلى حيث كان أولئك الدِّوِجَة (البراهمة) مقيمين. أيها الملك، كان ذلك النذر (الفْرَتَة) مشهوراً في الأرض.
Word by Word
ततःthen, thereafter
ततः:
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्ययम्
अर्धरात्रेat midnight
अर्धरात्रे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootअर्धरात्रि
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
सम्प्राप्तेhaving arrived / when (it) had come
सम्प्राप्ते:
TypeVerb
Rootसम्-प्राप्
Formभूतकृदन्त (क्त), सप्तमी, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग (अर्धरात्रि-सापेक्षम्)
यातःwent
यातः:
TypeVerb
Rootया
Formभूतकृदन्त (क्त), प्रथमा, एकवचन, पुल्लिङ्ग
यत्रwhere
यत्र:
TypeIndeclinable
Rootयत्र
Formअव्ययम्
स्थिताःwere staying / stood
स्थिताः:
TypeVerb
Rootस्था
Formभूतकृदन्त (क्त), प्रथमा, बहुवचन, पुल्लिङ्ग
द्विजाःbrahmins (twice-born)
द्विजाः:
Adhikarana
TypeNoun
Rootद्विज
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
तस्यof him / his
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
होतत्hotṛ-priest (reading uncertain)
होतत्:
TypeNoun
Rootहोतृ (सम्बन्धित-रूप; पाठभेद/दुर्लभ-रूप)
Formअनिश्चित-पाठ; सम्भाव्यं पुल्लिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन
व्रतम्vow, observance, rule
व्रतम्:
Karta
TypeNoun
Rootव्रत
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
राजन्O king
राजन्:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
बभूवbecame / was
बभूव:
TypeVerb
Rootभू
Formलिट् (परिपूर्णभूत/परस्मैपद), प्रथमपुरुष, एकवचन
भुविon earth
भुवि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootभू (स्त्रीलिङ्ग: भुव्/भूमि)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
विश्रुतम्well-known, renowned
विश्रुतम्:
TypeAdjective
Rootवि-श्रु
Formभूतकृदन्त (क्त), प्रथमा, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग (व्रतम्-विशेषणम्)
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes