Previous Verse
Next Verse

Shloka 2

Chapter 5: Dāruka’s Mission, Balarāma’s Yogic Departure, and Kṛṣṇa’s Niṣkramaṇa

श्रुत्वा विनष्टान्‌ वार्ष्णेयान्‌ू सभोजान्धककौकुरान्‌ । पाण्डवा: शोकसंतप्ता वित्रस्तमनसो5भवन्‌,वृष्णि, भोज, अन्धक और कुकुरवंशके वीरोंका विनाश हुआ सुनकर समस्त पाण्डव शोकसे संतप्त हो उठे। वे मन-ही-मन संत्रस्त हो गये

śrutvā vinaṣṭān vārṣṇeyān sabhojāndhakakaukurān | pāṇḍavāḥ śokasaṃtaptā vitrastamanaso 'bhavan ||

قال فايشَمبايانا: «فلما سمعوا أنّ أبطال الفارشنِيَّة—ومعهم البهوجا والأندهكا والكاوكورا—قد أُبيدوا، احترق الباندافا بالحزن، واضطربت قلوبهم في باطنها من الخوف.»

श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund), परस्मैपद-भाव, —, —, —
विनष्टान्destroyed, perished
विनष्टान्:
Karma
TypeAdjective
Rootविनष्ट (वि+नश् → विनष्ट, क्त)
FormMasculine, Accusative, Plural
वार्ष्णेयान्the Vrishnis (descendants of Vrishni)
वार्ष्णेयान्:
Karma
TypeNoun
Rootवार्ष्णेय (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
भोजthe Bhojas
भोज:
Karma
TypeNoun
Rootभोज (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural, समासे पूर्वपदत्वात् रूपं प्रातिपदिकवत्; समस्तपदे 'भोजान्' इत्यर्थः
अन्धकthe Andhakas
अन्धक:
Karma
TypeNoun
Rootअन्धक (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural, समासे पूर्वपदत्वात् रूपं प्रातिपदिकवत्; समस्तपदे 'अन्धकान्' इत्यर्थः
कौकुरान्the Kukuras
कौकुरान्:
Karma
TypeNoun
Rootकौकुर (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Accusative, Plural
पाण्डवाःthe Pandavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
शोक-संतप्ताःafflicted by grief
शोक-संतप्ताः:
Karta
TypeAdjective
Rootशोक (प्रातिपदिक) + संतप्त (सम्+तप् → संतप्त, क्त)
FormMasculine, Nominative, Plural
वित्रस्त-मनसःwhose minds were terrified
वित्रस्त-मनसः:
Karta
TypeAdjective
Rootवित्रस्त (वि+त्रस् → वित्रस्त, क्त) + मनस् (प्रातिपदिक)
FormMasculine, Nominative, Plural
अभवन्became, were
अभवन्:
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ् (Imperfect), 3rd, Plural, परस्मैपद

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
P
Pāṇḍavas
V
Vārṣṇeyas
B
Bhojas
A
Andhakas
K
Kaukuras

Educational Q&A

Even mighty and dharmic lineages are subject to collapse; the verse highlights the ethical gravity of violence’s long shadow and the inevitability of impermanence, urging sobriety and detachment in the face of worldly supports failing.

Vaiśampāyana reports that the Pāṇḍavas hear of the annihilation of Kṛṣṇa’s clan groups (Vārṣṇeyas and related Bhoja, Andhaka, Kaukura heroes). The news overwhelms them with grief and inner alarm, marking a turning point toward the end of the epic’s worldly order.