Shloka 13
अध्याय ४ — द्वारकानिमित्तानि, प्रभासगमनम्, मौसलप्रारम्भः
Omens in Dvārakā, Journey to Prabhāsa, and the Musala Outbreak
अथापश्यद् योगयुक्तस्य तस्य नागं मुखान्निश्चरन्तं महान्तम् | श्वेतं ययौ स ततः: प्रेक्ष्यमाणो महार्णवो येन महानुभाव:,बलरामजी योगयुक्त हो समाधि लगाये बैठे थे। श्रीकृष्णने उनके मुखसे एक श्वेत वर्णके विशालकाय सर्पको निकलते देखा। उनसे देखा जाता हुआ वह महानुभाव नाग जिस ओर महासागर था उसी मार्गपर चल दिया
athāpaśyad yogayuktasya tasya nāgaṃ mukhān niścarantaṃ mahāntam | śvetaṃ yayau sa tataḥ prekṣyamāṇo mahārṇavo yena mahānubhāvaḥ ||
قال فايشَمبايانا: ثم رأى، من فم ذلك الغارق في اليوغا، حيّةً ناغا عظيمة تخرج. كانت بيضاء اللون، وذلك الناغا العظيم الروح—وهو تحت الأنظار—مضى مبتعدًا في الطريق نفسه المؤدي إلى المحيط العظيم. ويُشير هذا المشهد إلى الرحيل اليوغي لبلاراما: إذ يُترك نَفَسُ الحياة والحضورُ المتجسّد بلا اضطراب، ويعود الكائن إلى منبعه الكوني، مُبرزًا مثالَ سيادة النفس عند نهاية العمر.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights yogic mastery at the end of life: a perfected being departs consciously and calmly, suggesting that disciplined inner absorption (yoga) culminates in a dignified, non-deluded transition and a return to one’s cosmic origin.
Balarāma, seated in yogic absorption, is seen to release a great white serpent from his mouth; that serpent-being proceeds toward the great ocean. The episode signals Balarāma’s divine-yogic exit from the world, witnessed by others (notably Kṛṣṇa in the received narration).