Shloka 343
कर्णनिधनवृत्तान्तनिवेदनम् | Reporting Karṇa’s Fall to Yudhiṣṭhira
Devanagari script
तादृशं पश्यते बालो यस्य सत्यमनुछितम् | जब किसीका सर्वस्व छीना जा रहा हो तो उसे बचानेके लिये झूठ बोलना कर्तव्य है। वहाँ असत्य ही सत्य और सत्य ही असत्य हो जाता है। जो मूर्ख है, वही यथाकथंचित् व्यवहारमें लाये हुए एक-जैसे सत्यको सर्वत्र आवश्यक समझता है
Translation
إنما يرى الأحمقُ أن «الصدق» لازمٌ على صورةٍ واحدة في كل موضع، ولو لم يلائم الحال. فإذا كان كلُّ ما يملكه المرء يُنتزع منه، صار الكذبُ لإنقاذه واجبًا؛ فهناك يغدو غيرُ الصدق صدقًا، ويغدو الصدقُ غيرَ صدق.
Word by Word
तादृशम्such (a thing)
तादृशम्:
Karma
TypeAdjective
Rootतादृश
FormNeuter, Accusative, Singular
पश्यतेsees
पश्यते:
Karta
TypeVerb
Rootपश् (दृश्-अर्थे)
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
बालःa child; a fool (here: naive person)
बालः:
Karta
TypeNoun
Rootबाल
FormMasculine, Nominative, Singular
यस्यof whom; whose
यस्य:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
सत्यम्truth
सत्यम्:
Karma
TypeNoun
Rootसत्य
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
अनुचितम्improper; not fitting
अनुचितम्:
Karma
TypeAdjective
Rootअनुचित
FormNeuter, Nominative/Accusative, Singular
Speaker
श्रीकृष्ण उवाच
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Meter (Chandas)
Sandhi Notes