Shloka 52
युधिष्ठिरस्य धनंजय-प्रति गर्हा
Yudhiṣṭhira’s Reproach to Dhanaṃjaya
पवित्रीकर्तुमात्मानं स्कन्धे संस्पृश्य पाणिना । ग्रहीतुमिच्छन् स बलात् कुन्तीवाक्यं च सो5स्मरत्,उस समय राधापुत्र कर्ण पाण्डुनन्दन युधिष्ठिरका पीछा करके वच्र, छत्र, अंकुश, मत्स्य, ध्वज, कूर्म और कमल आदि शुभ लक्षणोंसे सम्पन्न गोरे हाथसे उनका कंधा छूकर, मानो अपने-आपको पवित्र करनेके लिये उन्हें बलपूर्वक पकड़नेकी इच्छा करने लगा। उसी समय उसे कुन्तीदेवीको दिये हुए अपने वचनका स्मरण हो आया
pavitrīkartuṃ ātmānaṃ skandhe saṃspṛśya pāṇinā | grahītum icchan sa balāt kuntīvākyaṃ ca so 'smarat ||
قال سَنجايا: إذ مسَّ كَرْنَةُ كتفَ (يودهيشثيرا) بيده كأنه يتطهّر، وكان عازمًا أن يقبض عليه قسرًا، تذكّر فجأةً الوعدَ الذي قطعه للملكة كُنتي. في تلك اللحظة اصطدم اندفاعُه لأسر خصمه بقيدٍ أخلاقيٍّ وُلد من كلمته الموثوقة.
संजय उवाच
Educational Q&A
Even amid violent conflict, a pledged word (satya and pratijñā) exerts moral force: Karṇa’s remembrance of his promise to Kuntī restrains or complicates his immediate martial impulse, showing how dharma operates through personal commitments.
Karṇa pursues Yudhiṣṭhira and reaches close enough to touch his shoulder, intending to seize him forcibly; at that very moment he recalls the assurance he had given to Kuntī, creating a tension between battlefield advantage and fidelity to his vow.