Shloka 496
युधिष्ठिरस्य धनंजय-प्रति गर्हा
Yudhiṣṭhira’s Reproach to Dhanaṃjaya
Devanagari script
अशवनुवन् प्रमुखत:ः स्थातुं कर्णस्य दुर्मना: । युधिष्ठिरका पृष्ठरक्षक पहले ही मार दिया गया था। उनका मन बहुत दुःखी था, इसलिये वे कर्णके सामने ठहर न सके और युद्धस्थलसे हट गये
Transliteration
aśvanuvan pramukhataḥ sthātuṃ karṇasya durmanāḥ | yudhiṣṭhirakāḥ pṛṣṭharakṣakaḥ pūrvam eva māritaḥ | tasya manaḥ bahu duḥkhitaṃ tasmāt sa karṇasya sammukhe sthātuṃ na śaśāka yuddhasthalāt apasasarja ||
Translation
قال سنجيا: وقد انكسر عزمه فلم يستطع أن يثبت مُواجِهًا كارنا. فقد قُتِل حرسُ يودهيشتيرا الخلفي من قبل، وثقل الحزن على قلبه. لذلك عجز عن التمسك بموقفه أمام كارنا وانسحب من ساحة القتال—مُظهِرًا كيف أن فقدان الحماة والرفاق في الحرب قد يزلزل عزمَ ملكٍ بارٍّ بالدارما.
Word by Word
अशक्नुवन्were not able
अशक्नुवन्:
Karta
TypeVerb
Rootशक्
Formलङ् (Imperfect), 3, Plural, Parasmaipada
प्रमुखतःin front; face to face
प्रमुखतः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootप्रमुखतः
स्थातुम्to stand
स्थातुम्:
Karma
TypeVerb
Rootस्था
Formतुमुन् (Infinitive)
कर्णस्यof Karna
कर्णस्य:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकर्ण
FormMasculine, Genitive, Singular
दुर्मनाःsad; dejected
दुर्मनाः:
Karta
TypeAdjective
Rootदुर्मनस्
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Characters & Entities
S
SanjayaK
KarnaY
YudhishthiraY
Yudhishthira’s rear-guard (pṛṣṭharakṣaka)B
battlefield (yuddhasthala)Verse Rasa (Emotional Essence)
Geographic Context
Sandhi Notes