Shloka 1
अध्याय ९९ — युयुधान-दुःशासन-युद्धम्
Chapter 99: Sātyaki and Duḥśāsana’s engagement
अपन प्रा बछ। अं सप्तनवतितमो< ध्याय: द्रोणाचार्य और धृष्टद्युम्नका युद्ध तथा सात्यकिद्धारा धृष्टद्युम्नकी रक्षा संजय उवाच तथा तस्मिन् प्रवत्ते तु संग्रामे लोमहर्षणे । कौरवेयांस्त्रिधाभूतान् पाण्डवा: समुपाद्रवन्,संजय कहते हैं--राजन्! उस रोमांचकारी संग्रामके होते समय वहाँ तीन भागोंमें बाँटे हुए कौरवोंपर पाण्डव-सैनिकोंने धावा किया
sañjaya uvāca | tathā tasmin pravṛtte tu saṅgrāme lomaharṣaṇe | kauraveyāṁs tridhābhūtān pāṇḍavāḥ samupādravan |
قال سانجيا: أيها الملك، لما اندلعت تلك المعركة المروِّعة التي تُقشعرّ لها الأبدان، شنّت قوات الباندافا هجومًا عنيفًا على جموع الكورو، وقد كانت منقسمة إلى ثلاثة أقسام. وهكذا يتجلى كيف يشتدّ التدبير والعزم تحت وطأة العبء الأخلاقي للحرب.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how, once war is fully underway, tactical formations (here, a threefold division) invite counter-moves; ethically, it frames the grim momentum of conflict where duty and strategy operate amid fear and exhilaration (lomaharṣaṇa).
As the battle intensifies, the Pandava army charges and attacks the Kaurava forces that are arranged or broken into three divisions, as reported by Sanjaya to King Dhritarashtra.