Shloka 21
दुःशासननिग्रहः—द्रोणधृष्टद्युम्नयुद्धप्रसङ्गः
Rebuke of Duḥśāsana; Context of the Droṇa–Dhṛṣṭadyumna Combat
तदनन्तर सम्पूर्ण सेनाएँ पूर्वकालमें एक-दूसरेसे युद्ध करनेवाले इन्द्र और जम्भासुरके समान समरांगणमें परस्पर जूझते हुए उन दोनों शूरवीरोंको देखने लगीं ।। शकुनिं रभसं युद्धे कृतवैरं च भारत । माद्रीपुत्री च संरब्धौ शरैश्वार्दयतां भूशम्,भारत! क्रोधमें भरे हुए दोनों माद्रीकुमारोंने पहलेसे वैर बाँधनेवाले और युद्धमें वेगपूर्वक आगे बढ़नेवाले शकुनिको अपने बाणोंसे अत्यन्त पीड़ित किया
tadanantaraṁ sampūrṇāḥ senāḥ pūrvakāle parasparaṁ yuddhaṁ kurvantāv indra-jambhāsura-sadṛśau samara-aṅgaṇe parasparaṁ jujūṣamāṇau tau ubhau śūravīrau draṣṭuṁ pravavṛtuḥ. śakuniṁ rabhasaṁ yuddhe kṛtavairaṁ ca bhārata, mādrīputrau ca saṁrabdhau śaraiḥ ārdayatāṁ bhṛśam, bhārata; krodhabharitau ubhau mādrīkumārau pūrvavaira-bandhinaṁ yuddhe ca vegena abhipatantaṁ śakuniṁ svaiḥ śaraiḥ atyarthaṁ pīḍayām āsaṭām.
قال سنجيا: ثم إنّ الجيوش كلَّها، كإندرا والشيطان جمبها في سالف الدهر حين اشتبكا قتالًا، أخذت تنظر إلى ذينك البطلين وهما يتصارعان في ساحة الوغى. يا بهارتا، إنّ ابني مادري، وقد اشتعلت صدورهما غضبًا، أوجعا شكوني بسِهامهما إيلامًا شديدًا—وشكوني ذاك الذي طالما أضمر العداوة، وكان في زحمة القتال يندفع إلى الأمام باندفاعٍ طائشٍ عنيف.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how long-held enmity (vaira) and uncontrolled anger (krodha) intensify conflict. Even within a framework of warrior-duty, the narrative warns that personal grievance and rage can overtake discernment, turning battle into a cycle of retaliation witnessed and amplified by the wider host.
After a major clash begins, the armies watch two principal fighters locked in combat, compared to Indra and the asura Jambha. In this moment, Nakula and Sahadeva (Madri’s sons), furious and resolute, shower Shakuni—known for entrenched hostility and a forceful advance in battle—with arrows, severely wounding and harrying him.