Shloka 11
शैनेयचरितम्
The Exploits of Śaineya/Sātyaki amid Encirclement
Devanagari script
समुद्रमिव घर्मान्ते विशन् घोरो महानिल: । व्यक्षो भयदनीकानि पाण्डवानां द्विजोत्तम:,जैसे ग्रीष्म-ऋतुके अन्तमें बड़े जोरसे उठी हुई भयंकर वायु महासागरमें क्षोभ उत्पन्न करके वहाँ ज्वारका दृश्य उपस्थित कर देती है, उसी प्रकार विप्रवर द्रोणाचार्यने पाण्डव- सेनामें हलचल मचा दी
Translation
وكما أن ريحًا هوجاء تقوم في أواخر القيظ فتندفع إلى البحر فتُهيّجه وتُظهر منظر المدّ، كذلك أحدث دروناآتشاريّا—وهو أرفع البراهمة—اضطرابًا في صفوف جيش الباندافا، فزلزل كتائبهم وألقى فيهم الخوف.
Word by Word
समुद्रम्ocean
समुद्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootसमुद्र
FormMasculine, Accusative, Singular
इवlike/as
इव:
TypeIndeclinable
Rootइव
घर्मान्तेat the end of the hot season
घर्मान्ते:
Adhikarana
TypeNoun
Rootघर्मान्त
FormMasculine, Locative, Singular
विशन्entering
विशन्:
Karta
TypeVerb
Rootविश्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
घोरःterrible
घोरः:
TypeAdjective
Rootघोर
FormMasculine, Nominative, Singular
महानिलःa great wind
महानिलः:
Karta
TypeNoun
Rootमहानिल
FormMasculine, Nominative, Singular
व्यक्षोभयत्agitated/stirred up
व्यक्षोभयत्:
TypeVerb
Rootक्षुभ्
FormImperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada, true
भयदानीकानिfear-causing divisions/armies
भयदानीकानि:
Karma
TypeNoun
Rootभयदानीक
FormNeuter, Accusative, Plural
पाण्डवानाम्of the Pandavas
पाण्डवानाम्:
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Genitive, Plural
द्विजोत्तमःthe best of the twice-born (brahmin)
द्विजोत्तमः:
Karta
TypeNoun
Rootद्विजोत्तम
FormMasculine, Nominative, Singular
Speaker
संजय उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Cross References
Meter (Chandas)
Sandhi Notes