Shloka 9
द्रोणपर्व — अध्याय ९०: हार्दिक्यस्य पराक्रमः
Kṛtavarmā’s Stand against the Pāṇḍavas
ततो रथसहस्रेण द्विरदानां शतेन च । त्रिभिरश्वसहसौैश्ष पदातीनां शतै: शतै:,तदनन्तर एक हजार रथी, सौ हाथीसवार, तीन हजार घुड़सवार और दस हजार पैदल सैनिकोंके साथ आकर अर्जुनसे डेढ़ हजार धनुषकी दूरीपर स्थित हो समस्त कौरव सैनिकोंके आगे होकर आपके पुत्र दुर्मर्षणने इस प्रकार कहा--
tato rathasahasreṇa dviradānāṁ śatena ca | tribhir aśvasahasraiś ca padātīnāṁ śataiḥ śataiḥ ||
قال سانجيا: ثم أقبل دُرْمَرْشَنَةُ ومعه ألفُ عربةٍ حربية، ومئةُ فيلٍ، وثلاثةُ آلافِ فارس، ومئاتٌ بعد مئاتٍ من المشاة؛ فتقدّم فوقف في مقدّمة جيش الكورافا كلّه، واتخذ موضعًا على مسافةٍ مقدّرةٍ من أرجونا، ثم قال كما يلي. ويُبرز هذا المشهد كيف تُرتَّب القوةُ القتالية وتُعرَض عن قصد، غير أنّ ثقلها الأخلاقي يتوقف على الغاية التي تُسخَّر لها وعلى مقدار ضبط النفس في استعمالها.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights that sheer military strength and impressive formations are morally neutral; their ethical value depends on intention, rightful cause (dharma), and disciplined conduct. It implicitly contrasts outward power with inner righteousness and restraint.
Sañjaya reports that Durmarṣaṇa advances with a sizable combined force—chariots, elephants, cavalry, and infantry—taking the lead before the Kaurava troops and positioning himself at a set distance from Arjuna, preparing to address him.