Shloka 6
द्रोणपर्व — अध्याय ९०: हार्दिक्यस्य पराक्रमः
Kṛtavarmā’s Stand against the Pāṇḍavas
(लोकक्षये महाराज यादृशास्तादृशा हि ते | अशिवा धार॑राष्ट्राणां शिवा: पार्थस्य संयुगे ।।) महाराज! उस लोक-संहारकारी युद्धमें जैसे-तैसे अपशकुन प्रकट होने लगे, जो आपके पुत्रोंक लिये अमंगलकारी और अर्जुनके लिये मंगलकारी थे। सनिर्घाता ज्वलन्त्यश्व पेतुरुल्का: सहस्रश: । चचाल च मही कृत्स्ना भये घोरे समुत्थिते,महान् भय उपस्थित होनेके कारण आकाशसे भयंकर गर्जनाके साथ सहस्रों जलती हुई उल्काएँ गिरने लगीं और सारी पृथ्वी काँपने लगी
sañjaya uvāca | lokakṣaye mahārāja yādṛśāstādṛśā hi te | aśivā dhārtarāṣṭrāṇāṃ śivāḥ pārthasya saṃyuge || sanirghātā jvalantyaśva peturulkāḥ sahasraśaḥ | cacāla ca mahī kṛtsnā bhaye ghore samutthite ||
قال سَنْجَيا: أيها الملك! في تلك الحرب الماحقة للعالم بدأت تظهر شتّى الطوالع—مشؤومة على أبناء دْهْرِتَراشْتْرَة، وميمونة على بارثا (أرجونا) في صدام السلاح. ومع دويٍّ كالرعد، هوت من السماء آلافُ الشُّهُب المتّقدة، ولما نهض فزعٌ عظيمٌ ارتجّت الأرض كلّها. وهكذا يصوّر السردُ المعركة لا كعنفٍ جسدي فحسب، بل كأزمةٍ أخلاقية تُشير فيها الطبيعةُ ذاتها إلى اختلاف المصير القيمي بين الفريقين.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse suggests that ethical alignment in a conflict has consequences that extend beyond human strategy: nature’s omens symbolically affirm that adharma brings ruin to its adherents, while those aligned with dharma receive signs of support—even amid catastrophic war.
Sanjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that terrifying portents appear during the battle: thunderous sounds, thousands of blazing meteors falling, and the whole earth shaking. These signs are described as unfavorable for Dhṛtarāṣṭra’s sons and favorable for Arjuna.