Shloka 1
धृतराष्ट्रस्य शोकविलापः — Dhṛtarāṣṭra’s Lament and Inquiry to Sañjaya
(दाक्षिणात्य अधिक पाठके ३ ३ श्लोक मिलाकर कुल १७ श्लोक हैं) न्््स्न्िताय् धन्य नील एकषेष्टितमो< ध्याय: राजा दिलीपका उत्त्कर्ष नारद उवाच दिलीपं चेदैलविलं मृतं सृज्जय शुश्रुम । यस्य यज्ञशतेष्वासन् प्रयुतायुतशो द्विजा: । तन्त्रज्ञानार्थसम्पन्ना यज्वान: पुत्रपौत्रिण:,नारदजी कहते हैं--सूंजय! इलविलाके पुत्र राजा दिलीपकी भी मृत्यु सुनी गयी है, जिनके सौ यज्ञोंमें लाखों ब्राह्मण नियुक्त थे। वे सभी ब्राह्मण वेदोंके कर्मकाण्ड और ज्ञानकाण्डके तात्पर्यको जाननेवाले, यज्ञकर्ता तथा पुत्र-पौत्रोंसे सम्पन्न थे
nārada uvāca | dilīpaṃ caidailavilaṃ mṛtaṃ sṛñjaya śuśruma | yasya yajñaśateṣv āsan prayutāyutaśo dvijāḥ | tantrajñānārthasampannā yajvānaḥ putrapautriṇaḥ ||
قال نارَدَة: «يا سِرِنْجَيَا، لقد سمعنا أن الملك دِلِيبَة، ابنَ إِلَافِيلَا، قد مات هو أيضًا. وفي مئةِ يَجْنَا أقامها، عُيِّن عددٌ لا يُحصى من البراهمة—رجالٌ مُحْكِمون لمعنى علوم الطقوس ومعارف الروح، قائمون بالقرابين بأنفسهم، ومُباركون بالأبناء والأحفاد».
नारद उवाच
Educational Q&A
Even the most eminent kings—renowned for vast sacrificial patronage and supported by learned Brahmins and flourishing lineage—are subject to death. The verse underscores impermanence and invites reflection on what truly endures: dharmic conduct, right understanding, and the ethical use of power and wealth.
Narada reports to Sṛñjaya the death of King Dilīpa (identified by his lineage as Ilavila’s son) and recalls Dilīpa’s grandeur: he conducted a hundred sacrifices attended by innumerable Brahmins skilled in ritual and spiritual meaning, themselves accomplished sacrificers with established families.