Shloka 6
सैन्धवविक्रमवर्णनम् / Description of Jayadratha’s Martial Display
ततस्तद् विमुखं दृष्टवा तव सूनोर्महद् बलम् । जामाता तव तेजस्वी संस्तम्भयिषुराद्रवत्,अभ्यद्रवन् परीप्सन्तो व्यूढानीका: प्रहारिण: । संजयने कहा--राजन! युधिष्ठिर, भीमसेन, शिखण्डी, सात्यकि, नकुल-सहदेव, धष्टद्युम्न, विराट, द्रपद, केकय-राजकुमार, रोषमें भरा हुआ धृष्टकेतु तथा मत्स्यदेशीय योद्धा --ये सब-के-सब युद्धस्थलमें आगे बढ़े। अभिमन्युके ताऊ, चाचा तथा मामागण अपनी सेनाको व्यूहद्वारा संगठित करके प्रहार करनेके लिये उद्यत हो अभिमन्युकी रक्षाके लिये उसीके बनाये हुए मार्गसे व्यूहमें जानेके उद्देश्यसे एक साथ दौड़ पड़े उन शूरवीरोंको आक्रमण करते देख आपके सैनिक भाग खड़े हुए। आपके पुत्रकी विशाल सेनाको रणसे विमुख हुई देख उसे स्थिरतापूर्वक स्थापित करनेकी इच्छासे आपका तेजस्वी जामाता जयद्रथ वहाँ दौड़ा हुआ आया
tatas tad vimukhaṁ dṛṣṭvā tava sūnor mahad balam | jāmātā tava tejasvī saṁstambhayiṣur ādravat | abhyadravan parīpsanto vyūḍhānīkāḥ prahāriṇaḥ |
قال سَنجايا: ثم لما رأى جيشَ ابنِك العظيم قد انصرف عن القتال، أسرع صهرك المتلألئ جَياَدْرَثَة إلى الأمام، يريد تثبيته وجمع شتاته. وفي الوقت نفسه اندفع مهاجمون أشدّاء—وقد صُفَّت جموعهم في تشكيل القتال—يلتمسون الضرب واغتنام الفرصة.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a recurring ethical-strategic lesson of the epic: when an army loses resolve and turns away, the leader’s duty is to restore steadiness and order, while the opposing side will naturally exploit hesitation. In dharma-conflict settings, inner firmness (saṁstambha) and disciplined formation (vyūha) become decisive.
Sañjaya reports that Duryodhana’s forces have turned away from the fight. Seeing this, Jayadratha rushes in to stabilize and rally them, while battle-arrayed attackers charge forward to strike during the moment of disarray.