Shloka 4
द्रोणानीकाभिमुखगमनम्
Abhimanyu advances toward Droṇa’s host
युधामन्युश्न विक्रान्त: शिखण्डी चापराजित: । उत्तमौजाश्र दुर्धर्षो विराटश्व॒ महारथ:,सात्यकि, चेकितान, द्रुपदकुमार धृष्टद्युम्न, पराक्रमी कुन्तिभोज, महारथी द्रुपद, अभिमन्यु, क्षत्रधर्मा, शक्तिशाली बृहत्क्षत्र, चेदिराज धृष्टकेतु, माद्रीकुमार नकुल-सहदेव, घटोत्कच, पराक्रमी युधामन्यु, किसीसे परास्त न होनेवाला वीर शिखण्डी, दुर्धर्षवीर उत्तमौजा, महारथी विराट, क्रोधमें भरे हुए द्रौपदीपुत्र, बलवान् शिशुपालकुमार, महापराक्रमी केकयराजकुमार तथा सहस्रों सूंजयवंशी क्षत्रिय--ये तथा और भी अस्त्रविद्यामें पारंगत एवं रणदुर्मद बहुत-से शूरवीर अपने दलबलके साथ वहाँ उपस्थित थे। इन सबने युद्धकी अभिलाषासे द्रोणाचार्यपर सहसा धावा किया
sañjaya uvāca | yudhāmanyuś ca vikrāntaḥ śikhaṇḍī cāparājitaḥ | uttamaujāś ca durdharṣo virāṭaś ca mahārathaḥ | sātyakiś ca cekitāno drupadakumāro dhṛṣṭadyumno parākramī | kuntibhojaḥ mahārathī drupado 'bhimanyuś ca kṣatradharmā balavān bṛhatkṣatraḥ | cedirājo dhṛṣṭaketuḥ mādrīkumarau nakula-sahadevau ghaṭotkacaś ca parākramī | sahasrāṇi ca śūrajavāṃśīyāḥ kṣatriyāḥ—ete cānye 'pi astravidyā-parāṅgatā raṇa-durmadā bahavaḥ śūrāḥ svadālbalena tatra samupasthitāḥ | te sarve yuddhābhilāṣeṇa droṇācāryam abhitaḥ sahasābhyadravan ||
قال سنجيا: كان يودهامانيو المشهور بالبأس، وشيخَنْدي الذي لم يُقهر في ساحة الوغى؛ وأوتّاموجا الذي لا يُنال؛ وفيراطا، صاحب المركبة العظمى؛ وساتياكي وتشيكيتانا؛ ودْهريشتاديومنَ، الأمير الجبار ابن دروبادا؛ وكونتيبوجا المَهارَثا؛ ودروبادا نفسه؛ وأبهيمانيو الثابت على شريعة الكشاتريا؛ وبْرهاتكشاترا القوي؛ ودهريشتاكيتو ملك تشيدي؛ والتوأمان المولودان من مادري، ناكولا وسهاديفا؛ والبطل غَطوتكچا—ومعهم آلاف من كشاتريا الشجعان من سلالة شوراجا، وكثير من الفرسان الآخرين المتقنين لعلم السلاح، المخمورين بحمى القتال—وقفوا هناك كلٌّ بفرقته. وإذ دفعتهم رغبة الحرب، اندفعوا فجأة على دروناجاريا من كل جانب.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse foregrounds kṣatriya-dharma as collective responsibility: when a formidable threat (Droṇa) dominates the field, allied warriors coordinate and act decisively. Ethically, it highlights the tension between duty-bound violence and the disciplined commitment to protect one’s side and uphold pledged obligations in war.
Sañjaya lists leading Pāṇḍava-aligned heroes and their forces assembled on the battlefield. Fired by the will to fight, they launch a sudden, all-sided charge against Droṇācārya, signaling an attempt to check his overwhelming power through concentrated assault.