Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Cakravyūha-saṃkalpaḥ, Saṃśaptaka-āhvānaṃ, Saubhadra-vikrīḍitam

Drona Parva, Adhyāya 32

बाहां मृत्युभयं कृत्वा तावकान्‌ पाण्डवा ययु: । सादिन: सादिनो<भ्यघ्नंस्तथैव रथिनो रथान्‌,परंतु पाण्डववीर मौतके भयको बाहर छोड़कर आपके सैनिकोंपर चढ़ आये। घुड़सवार घुड़सवारोंको तथा रथारोही योद्धा रथियोंको मारने लगे

bāhāṃ mṛtyu-bhayaṃ kṛtvā tāvakān pāṇḍavā yayuḥ | sādinaḥ sādino 'bhyaghnan tathaiva rathino rathān |

قال سنجيا: وقد طرح الباندافا خوفَ الموت كأنه خارجٌ عن أذرعهم، اندفعوا على جنودك اندفاعًا. فكان الفرسان يصرعون الفرسان، ومحاربو العربات يهاجمون محاربي العربات—كلٌّ يلاقي نظيره في نظام القتال القاسي.

बाहान्arms
बाहान्:
Karma
TypeNoun
Rootबाहु
FormMasculine, Accusative, Plural
मृत्युभयम्fear of death
मृत्युभयम्:
Karma
TypeNoun
Rootमृत्यु-भय
FormNeuter, Accusative, Singular
कृत्वाhaving made / having taken as
कृत्वा:
Karana
TypeVerb
Rootकृ
Formक्त्वा, Parasmaipada (usage-neutral for absolutive), Absolutive (Gerund)
तावकान्your men (Kauravas)
तावकान्:
Karma
TypeNoun
Rootतावक
FormMasculine, Accusative, Plural
पाण्डवाःthe Pandavas
पाण्डवाः:
Karta
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Nominative, Plural
ययुःwent / advanced
ययुः:
TypeVerb
Rootया
Formलिट् (Perfect), Perfect (past), 3rd, Plural, Parasmaipada
सादिनःhorsemen
सादिनः:
Karta
TypeNoun
Rootसादिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
सादिनःhorsemen
सादिनः:
Karma
TypeNoun
Rootसादिन्
FormMasculine, Accusative, Plural
अभ्यघ्नन्struck down / killed
अभ्यघ्नन्:
TypeVerb
Rootहन्
Formअभि, लङ् (Imperfect), Imperfect (past), 3rd, Plural, Parasmaipada
तथाthus / likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
एवindeed / just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
रथिनःchariot-warriors
रथिनः:
Karta
TypeNoun
Rootरथिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
रथान्chariots
रथान्:
Karma
TypeNoun
Rootरथ
FormMasculine, Accusative, Plural

संजय उवाच

S
Sañjaya
P
Pāṇḍavas
K
Kaurava troops (tāvakāḥ)
C
cavalry (sādinaḥ)
C
chariots/chariot-warriors (rathinaḥ, rathāḥ)

Educational Q&A

The verse highlights battlefield fearlessness and resolve: the Pāṇḍavas set aside the fear of death and act according to the warrior’s duty (kṣatriya-dharma). Ethically, it frames courage not as recklessness but as steadfastness in one’s appointed role amid mortal danger.

Sañjaya reports to Dhṛtarāṣṭra that the Pāṇḍavas surge against the Kaurava forces. Combat aligns by comparable units: horsemen engage horsemen, and chariot-warriors engage chariot-warriors, indicating an intense, organized clash between matched fighters.